Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

Devanagari script

मामु ह्रदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा तं मुद्गलेश्वरम् । इह भुक्त्वाऽखिलान्कामानन्ते मुक्तिमवाप्स्यति । एतस्मात्कारणाद्राजन्मामुह्रदमिति स्मृतम्

Transliteration

māmu hrade naraḥ snātvā dṛṣṭvā taṃ mudgaleśvaram | iha bhuktvā'khilānkāmānante muktimavāpsyati | etasmātkāraṇādrājanmāmuhradamiti smṛtam

Translation

من اغتسل في بحيرة مامو ورأى ذلك الرب مُدغليشڤرا، نال في هذه الحياة كلّ رغبةٍ مشروعة، وفي النهاية يبلغ الموكشا. ولهذا السبب، أيها الملك، تُذكر باسم «ماموهرَد» (بحيرة مامو).

Word by Word

• मामु: indeed/now (emphasis)
• मामु: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: मामु (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle; often with imperatival/statement)

• ह्रदे: in the lake
• ह्रदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकाल

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकाल

• तम्: that (him)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मुद्गलेश्वरम्: Mudgaleśvara (Lord of Mudgala)
• मुद्गलेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुद्गल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (मुद्गलस्य ईश्वरः)

• इह: here
• इह: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here/in this world)

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकाल

• अखिलान्: all
• अखिलान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; काल/अवस्थावाचक

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अवाप्स्यति: will attain
• अवाप्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; सर्वनाम

• कारणात्: because of the reason
• कारणात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• मामु: indeed/now (emphasis)
• मामु: Sambandha/Emphasis (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: मामु (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic particle)

• ह्रदम्: the lake
• ह्रदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)

• स्मृतम्: is known/called
• स्मृतम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (भूतकृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे प्रयोगः (it is called/remembered)

Speaker

Pulastya (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māmuhrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahīpati (king)

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims descend stone steps into a clear mountain lake (Māmuhrada) for ritual bathing; nearby stands the Mudgaleśvara liṅga shrine where they offer bilva leaves and water, symbolizing bhukti-mukti.

Characters & Entities

• Māmuhrada
• Mudgaleśvara (Śiva)
• Snāna
• Mukti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-bathing combined with Śiva-darśana grants both dharmic worldly fulfillment and final liberation—integrating bhoga and mokṣa within Purāṇic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Māmuhrada (Māmu lake) and the shrine/deity Mudgaleśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at Māmuhrada and darśana (beholding/worship) of Mudgaleśvara.