Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

मृग्युवाच । यदा तु कपिलां नाम द्रक्ष्यसे त्वं पयस्विनीम् । धेनुं तया समालापात्प्रकृतिं यास्यसे पुनः

mṛgyuvāca | yadā tu kapilāṃ nāma drakṣyase tvaṃ payasvinīm | dhenuṃ tayā samālāpātprakṛtiṃ yāsyase punaḥ

وقالت الظبية: «ولكن حين ترى بقرةً حلوبًا تُدعى كَبِيلَا، فبمحادثتك لها تعود من جديد إلى حالتك الأصلية».

मृगीthe doe
मृगी:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
यदाwhen
यदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (relative adverb: when)
तुthen; indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)
कपिलाम्a tawny (cow)
कपिलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘धेनुम्’ इत्यस्य विशेषणम्
नामby name
नाम:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनामार्थक-अव्यय (particle: by name)
द्रक्ष्यसेyou will see
द्रक्ष्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पयस्विनीम्milk-giving; lactating
पयस्विनीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपयस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘धेनुम्’ इत्यस्य विशेषणम्
धेनुम्a cow
धेनुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तयाwith her
तया:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
समालापात्from conversation; by speaking
समालापात्:
Apadana (Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootसम् + आलाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे
प्रकृतिम्(your) natural state
प्रकृतिम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
यास्यसेyou will attain; you will go to
यास्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb: again)

Mṛgī (the doe)

Tirtha: Kapilā (as named dhenu and liberative sign)

Type: kshetra

Scene: The dying doe speaks calmly, pointing the king toward a future vision: a radiant milch-cow named Kapilā standing near a water-source, suggesting hope and a destined meeting.

K
Kapilā (cow)
D
Dhenu (cow)
R
Rājā (king)

FAQs

Even after downfall, dharma provides a path of restoration—often through contact with the sacred and the compassionate.

Arbuda’s region is the narrative ground where the destined encounter with Kapilā (the milch-cow) becomes the instrument of release.

No formal rite; the condition for release is darśana (seeing) and samālāpa (reverent interaction) with Kapilā dhenu.