Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3
Devanagari script
अशक्तोऽध्ययनं कर्तुं जाड्यभावान्महीपते । स वैराग्यं परं गत्वा संप्राप्तो गिरिगह्वरे
Transliteration
aśakto'dhyayanaṃ kartuṃ jāḍyabhāvānmahīpate | sa vairāgyaṃ paraṃ gatvā saṃprāpto girigahvare
Translation
أيها الملك، لعجزه عن الدراسة بسبب بلادة طبعه لم يستطع متابعة التعلّم. ثم بلغ زهدًا عظيمًا (فايراغيا) ووصل إلى كهفٍ في جوف الجبل يلتمس الخلوة للعبادة.
Word by Word
अशक्तःunable
अशक्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः)
अध्ययनम्study
अध्ययनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअध्ययन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कर्तुम्to do; to perform
कर्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), क्रियार्थक
जाड्यभावात्due to dullness
जाड्यभावात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootजाड्य + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जाड्यस्य भावः)
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीयाः पतिः)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
परम्supreme; great
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वैराग्यम्)
गत्वाhaving gone/attained
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
संप्राप्तःarrived; reached
संप्राप्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया-विशेष)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सः) इति कर्तृसंबन्धे
गिरिगह्वरेin a mountain cave
गिरिगह्वरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगिरि + गह्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गिरेः गह्वरम्)
Speaker
Pulastya
Characters & Entities
M
Mahīpati (king)V
VairāgyaG
Giri-gahvara (mountain cave)FAQs
When worldly capacities fail, vairāgya can arise; turning inward through solitude and tapas becomes a legitimate path praised in purāṇic dharma.
The verse supports the backstory leading to Piṇḍodaka Tīrtha by describing the ascetic turn of Piṇḍodaka.
No formal rite; it indicates the ascetic discipline of withdrawal and tapas as the foundational act behind tīrtha sanctity.