Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7
Devanagari script
काष्ठलग्नां तदा श्वेतां जटामेकां ददर्श सः । स दृष्ट्वा दुःखमापन्नः कृपणं पर्यचिन्तयत्
Transliteration
kāṣṭhalagnāṃ tadā śvetāṃ jaṭāmekāṃ dadarśa saḥ | sa dṛṣṭvā duḥkhamāpannaḥ kṛpaṇaṃ paryacintayat
Translation
ثم رأى خصلةً واحدةً بيضاء من الجَطا (الشَّعر المُلبَّد) عالقةً بالحطب. فلما رآها وقع في حزنٍ عميق وأخذ يُحدِّث نفسه بمرارة.
Word by Word
काष्ठलग्नाम्stuck to wood
काष्ठलग्नाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकाष्ठ (प्रातिपदिक) + लग्न (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (काष्ठे लग्ना = wood-attached)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
श्वेताम्white
श्वेताम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (jaṭāyāḥ)
जटाम्a matted lock of hair
जटाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजटा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एकाम्one
एकाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम् (jaṭāyāḥ)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आपन्नःafflicted, fallen into
आपन्नः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआपद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (saḥ)
कृपणम्wretched (thought)
कृपणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (thought as 'wretchedly')
पर्यचिन्तयत्pondered, reflected
पर्यचिन्तयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गः परि-
Speaker
Vasiṣṭha
Visual Art Cues
Scene: Close narrative focus: among the firewood, a single white matted lock is caught; Uttaṅka’s face changes—eyes widened, brows knit—he holds the lock gently, grief rising.
Characters & Entities
V
VasiṣṭhaU
UttaṅkaFAQs
A small sign can awaken conscience and deepen one’s attentiveness to duty and responsibility.
Not specified; the verse is part of the moral-narrative build-up within the section.
None; it signals an inner ethical turning point.