Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

Devanagari script

गौतम उवाच । सेवा कृता त्वया वत्स महती मम सर्वदा । तेनैव परिपूर्णत्वं जातं मे नात्र संशयः

Transliteration

gautama uvāca | sevā kṛtā tvayā vatsa mahatī mama sarvadā | tenaiva paripūrṇatvaṃ jātaṃ me nātra saṃśayaḥ

Translation

قال غوتَما: «يا بُنَيّ، لقد خدمتني دائمًا خدمةً عظيمة. وبهذا وحده قد اكتمل رضاي—لا شكّ في ذلك».

Word by Word

• गौतमः: Gautama
• गौतमः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गौतम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सेवा: service
• सेवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• कृता: done
• कृता: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सेवा’ इत्यस्य विशेषणम्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• वत्स: O child
• वत्स: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th), एकवचन

• महती: great
• महती: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सेवा’ इत्यस्य विशेषणम्

• मम: for me / of me
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (always)

• तेन: by that / therefore
• तेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• परिपूर्णत्वम्: fullness, complete satisfaction
• परिपूर्णत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि+पूर्णत्व (प्रातिपदिक); परि + पूर्ण (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

• जातम्: has arisen
• जातम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘परिपूर्णत्वम्’ इत्यस्य विधेयम्

• मे: for me / to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/सम्प्रदान) एकवचन (enclitic)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here/in this matter)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Gautama

Visual Art Cues

Scene: Gautama, serene and affectionate, blesses Uttaṅka, indicating that his lifelong service is sufficient; Uttaṅka stands humbled, receiving the guru’s prasāda.

Characters & Entities

• Gautama
• Uttaṅka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere service itself becomes the highest offering; a true guru values devotion over material gain.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse teaches dharma within the Arbuda-khaṇḍa storyline.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the emphasis is ethical—service and satisfaction (santoṣa) rather than ritual.