Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 18›Shloka 9
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्

Transliteration

tasya sparśena te sarve narakasthā sukhaṃ gatāḥ | te dūtā dharmarājāya vṛttāṃtaṃ narako dbhavam | ācakhyurvismayāviṣṭā narakasthānāṃ sukhodbhavam

Translation

وبمجرد لمسه نال جميعُ القاطنين في الجحيم راحةً وسكينة. فرفع الرسلُ، وقد استبدّ بهم العجب، إلى دهرماراجا خبرَ الواقعة العجيبة: كيف انبثقت السعادة بين أهل الجحيم.

Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
स्पर्शेनby (his) touch
स्पर्शेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्पर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Pronoun
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
नरकस्थाःdwelling in hell
नरकस्थाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनरक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘नरके स्थाः’
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (goal/state)
गताःattained, went to
गताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) → गत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (intransitive past)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
धर्मराजायto Dharmarāja (Yama)
धर्मराजाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘धर्मस्य राजा’
वृत्तान्तम्the account, report
वृत्तान्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
नरक-उद्भवम्arising from hell
नरक-उद्भवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनरक (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘नरकात् उद्भवः’ (originating from hell)
आचख्युःthey reported, told
आचख्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√चक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
विस्मय-आविष्टाःfilled with astonishment
विस्मय-आविष्टाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + आ-√विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘विस्मयेन आविष्टाः’
नरकस्थानाम्of those in hell
नरकस्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: ‘नरके स्थानि/स्थाः’ → ‘नरकस्थ’
सुख-उद्भवम्the arising of happiness
सुख-उद्भवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: ‘सुखस्य उद्भवः’
Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Arbuda Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-tīrtha (Yama-priya tīrtha, implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Within a hell realm, the arrival/contact of the tīrtha-linked person causes flames to cool and faces to soften; yamadūtas look astonished as suffering turns to ease.

Characters & Entities
D
Dharmarāja
Y
Yamadūta
N
Naraka

FAQs

Purāṇic tīrthas can transmit extraordinary merit: even in hellish conditions, a divine/sacred influence may suspend suffering and reveal a higher law of grace.

Implicitly, the Arbuda tīrtha associated with Yama/Dharmarāja—its merit is so potent that its effect echoes even into naraka.

None stated; the emphasis is on the tīrtha’s mysterious efficacy rather than a specific rite.

←Previous Verse
Next Verse→