Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

अंबरीष उवाच । मुक्तिं दातुमशक्तोसि त्वं च वृत्रनिषूदन । तव प्रसादाद्देवेश त्रैलोक्यं मम वर्त्तते । स्वागतं गच्छ देवेश न वरो रोचते मम

aṃbarīṣa uvāca | muktiṃ dātumaśaktosi tvaṃ ca vṛtraniṣūdana | tava prasādāddeveśa trailokyaṃ mama varttate | svāgataṃ gaccha deveśa na varo rocate mama

قال أمباريشا: "يا قاهر فريترا، أنت لست قادرًا على منح الخلاص. بفضلك، يا رب الآلهة، العوالم الثلاثة تقع بالفعل تحت حكمي. مرحبًا بك، واذهب بسلام يا رب الآلهة؛ لا توجد نعمة ترضيني."

अंबरीषःAmbarīṣa
अंबरीषः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootअंबरीष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), दानक्रियायाम् (to give)
अशक्तःunable
अशक्तः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + शक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वृत्रनिषूदनO slayer of Vṛtra
वृत्रनिषूदन:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृत्र + निषूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (वृत्रं निषूदयति)
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
प्रसादात्from (your) grace
प्रसादात्:
Apadana (Source/cause/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; द्विगुः (त्रयः लोकाः)
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वर्ततेexists/continues
वर्तते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
स्वागतम्welcome
स्वागतम्:
Prayojana/Asirvacana (Greeting/अभिवादन)
TypeNoun
Rootस्वागत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अभिवादनार्थे (as greeting)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
वरःa boon
वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
रोचतेpleases/is acceptable
रोचते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
ममto me/my
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

Ambārīṣa

Tirtha: Arbuda-kṣetra (within Prabhāsa-khaṇḍa’s pilgrimage frame)

Type: peak

Scene: A royal sage Ambārīṣa, serene and unmoved, respectfully dismisses Indra’s offer; Indra stands with vajra and regal splendor, yet the sage’s calm radiance dominates the scene.

A
Ambārīṣa
I
Indra (Vṛtraniṣūdana, Deveśa)
M
Mukti (Liberation)
T
Trailokya

FAQs

Mokṣa is beyond the jurisdiction of worldly power; even divine kingship and cosmic sovereignty are inferior to liberation and true spiritual pursuit.

No single tīrtha is specified in this verse; it serves the Arbuda-khaṇḍa’s dharmic narrative emphasizing the hierarchy of goals (puruṣārthas).

None; it is a doctrinal statement distinguishing Indra’s boons from liberation (mukti).