Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

मनो मेऽपहृतं सुभ्रूस्त्वया च पद्मनेत्रया । शक्रोऽहं सर्वदेवेशो भज मां चारुहासिनि

Transliteration

mano me'pahṛtaṃ subhrūstvayā ca padmanetrayā | śakro'haṃ sarvadeveśo bhaja māṃ cāruhāsini

Translation

«يا ذات الحاجبين الحسنين، يا لوتسيّة العينين—لقد سُلب قلبي بكِ. أنا شَكرا (Śakra)، سيّدُ جميع الآلهة؛ يا ذات الابتسامة العذبة، اقبَليني واتّحدي بي.»

Word by Word

• मनः: mind
• मनः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र कर्मरूपे (my mind as object)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of me/my)

• अपहृतम्: stolen/abducted
• अपहृतम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अप + हृ (धातु) → अपहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘मनः’ इति विशेषणम्

• सुभ्रूः: O fair-browed one
• सुभ्रूः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय) + भ्रू (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; संबोधनपदम्

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; कर्तृ/करणभावे (by you)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (and)

• पद्मनेत्रया: by (you) lotus-eyed
• पद्मनेत्रया: Kartr (Agent-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘त्वया’ इति विशेषणम्

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति समनाधिकरणम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• सर्वदेवेशः: lord of all gods
• सर्वदेवेशः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इति समनाधिकरणम्

• भज: worship/accept
• भज: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• चारुहासिनि: O lovely-smiling one
• चारुहासिनि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: चारु (प्रातिपदिक) + हासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; संबोधनपदम्

Speaker

Indra (Śakra)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-giri tīrtha (contextual)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: Indra (Śakra), radiant and crowned, addresses a lotus-eyed woman with courtly gestures; a mountain stream and forested slopes suggest Arbuda’s terrain.

Characters & Entities

• Indra (Śakra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse dramatizes how attraction can overpower even the mighty, setting up a dharmic examination of restraint, consent, and consequence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The episode belongs to the Arbuda tīrtha milieu; the location’s sanctity frames the narrative but is not specified in this single line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a personal appeal within the story.