Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

Devanagari script

तत्रान्या देवकन्याश्च सिद्धयक्षांगनास्तथा । यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्मिन्काले नराधिप

Transliteration

tatrānyā devakanyāśca siddhayakṣāṃganāstathā | yastatra kurute snānaṃ tasminkāle narādhipa

Translation

وهناك أيضًا فتياتٌ سماويات أُخَر، وكذلك نساءُ السِّدّهات والياكشا. أيها الملك، من اغتسل هناك في ذلك الوقت بعينه—

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• अन्याः: other
• अन्याः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन

• देवकन्याः: daughters of the gods
• देवकन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां कन्याः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सिद्धयक्षांगनाः: women of Siddhas and Yakṣas
• सिद्धयक्षांगनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध + यक्ष + अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; द्वन्द्व (सिद्धाः च यक्षाः च—तेषाम् अङ्गनाः)

• तथा: also
• तथा: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/तुल्यताबोधक (also/likewise)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• तस्मिन्: at that
• तस्मिन्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• काले: time
• काले: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

Speaker

Pulastya (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Same Arbuda jalāśaya (tīrtha)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: Around the lake, celestial maidens and the women of Siddhas and Yakṣas appear as an unseen/half-seen retinue, while the narrator addresses the king about the fruit of bathing at that time.

Characters & Entities

• Devakanyā (celestial maidens)
• Siddha
• Yakṣa
• Narādhipa (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right place and right time (deśa-kāla) amplify ritual merit; a true tīrtha draws even subtle celestial communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same jalāśaya/tīrtha in Arbuda-khaṇḍa where the Māgha-śukla-tṛtīyā bath occurs.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing at that tīrtha during the specified auspicious time (linked to Māgha-śukla-tṛtīyā, dawn).