Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 72
Devanagari script
महेश्वर उवाच । हिताय सर्वलोकानां वेद्यामस्यां व्यवस्थितः । स्थास्यामि सहितः पत्न्या सत्यात्व द्वचनाद्विधे
Transliteration
maheśvara uvāca | hitāya sarvalokānāṃ vedyāmasyāṃ vyavasthitaḥ | sthāsyāmi sahitaḥ patnyā satyātva dvacanādvidhe
Translation
قال ماهيشڤارا: «لخير جميع العوالم، وقد استقررتُ على هذه الڤيدِي، سأبقى هنا مع قرينتي. يا ڤِدهي (براهما)، فلتجعل كلمتُك هذا حقًّا ثابتًا.»
Word by Word
महेश्वरःMaheśvara (Śiva)
महेश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
हितायfor the benefit
हिताय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for welfare)
सर्वलोकानाम्of all worlds/people
सर्वलोकानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; कर्मधारय (सर्वे लोकाः)
वेद्याम्on the altar; in the sacred platform
वेद्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवेदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अस्याम्in this
अस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (in this)
व्यवस्थितःstationed; established
व्यवस्थितः:
Karta-predicative (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्थितः’ = stationed
स्थास्यामिI shall stay; I will remain
स्थास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
सहितःtogether (with)
सहितः:
Karta-predicative (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसह (अव्यय) + इत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सह’ अर्थे (together/with)
पत्न्याwith (my) wife
पत्न्या:
Sahakarana (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
सत्यtrue
सत्य:
Karta-predicative (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (true)
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट् (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वचनात्from the statement; due to the promise
वचनात्:
Hetu/Apadana (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेतौ (because of the word/promise)
विधेO Brahmā (Ordainer)
विधे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
Maheśvara (Śiva)
Characters & Entities
M
Maheśvara (Śiva)P
Pārvatī (implied by patnī)V
Vidhi (Brahmā)V
Vedī (altar)FAQs
A tīrtha becomes supremely potent when the deity vows abiding presence there for the welfare of all beings.
The Haravedī/vedī (altar-site) where Śiva declares his continued presence with his consort.
No specific rite is prescribed; the verse provides the theological basis for the shrine’s enduring sanctity (pratiṣṭhā/abiding presence).