Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

यः स्तंभाय रिपूणां वै प्राजापत्यं च वारुणम् । मंत्रं जपेद्द्विजश्रेष्ठाः सम्यक्छ्रद्धापरायणः । मंत्रसंस्तंभितास्तस्य जायंते सर्वशत्रवः

Transliteration

yaḥ staṃbhāya ripūṇāṃ vai prājāpatyaṃ ca vāruṇam | maṃtraṃ japeddvijaśreṣṭhāḥ samyakchraddhāparāyaṇaḥ | maṃtrasaṃstaṃbhitāstasya jāyaṃte sarvaśatravaḥ

Translation

يا خيرَ ذوي الولادتين، من كان راسخًا في الإيمان القويم وتلا تعويذتي «براجابَتْيا» (Prājāpatya) و«فارونا» (Vāruṇa) لشلّ الأعداء—فإن جميع خصومه يُقيَّدون لا محالة بتلك المانترا ويُوقَفون.

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्तम्भाय: for paralysis/immobilization
• स्तम्भाय: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: स्तम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; प्रयोजनार्थे चतुर्थी (for the purpose of immobilizing)

• रिपूणाम्: of enemies
• रिपूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• वै: indeed
• वै: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)
• Form: अव्यय; निश्चय/उपपादनार्थक (emphatic particle)

• प्राजापत्यम्: Prajāpatya (pertaining to Prajāpati)
• प्राजापत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक) + अण् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धित-विशेषण (pertaining to Prajāpati)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• वारुणम्: Vāruṇa (pertaining to Varuṇa)
• वारुणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वरुण (प्रातिपदिक) + अण् (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तद्धित-विशेषण (pertaining to Varuṇa)

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजश्रेष्ठाः: O best of twice-born (Brahmins)
• द्विजश्रेष्ठाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; कर्मधारयः: श्रेष्ठाः द्विजाः

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Avyaya (Adverbial/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• श्रद्धापरायणः: devoted to faith
• श्रद्धापरायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: श्रद्धायां परायणः (सप्तमी-तत्पुरुष)

• मन्त्र: by the mantra
• मन्त्र: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)

• संस्तम्भिताः: immobilized
• संस्तम्भिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + स्तम्भ् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• जायन्ते: become/come to be
• जायन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• सर्वशत्रवः: all enemies
• सर्वशत्रवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः: सर्वे शत्रवः

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa performs japa with a water-pot (Vāruṇa) and a symbolic Prajāpati seal; enemies appear frozen mid-step, as if bound by invisible cords of mantra.

Characters & Entities

• Prājāpatya
• Vāruṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It links mantra-success to śraddhā (right faith) and disciplined practice, portraying the tīrtha as a conducive seat for such siddhi.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A mantra-siddhi pīṭha within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya context; the verse itself does not specify the toponym.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of the Prājāpatya and Vāruṇa mantras aimed at stambhana (checking/immobilizing hostile forces).