Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 205

Devanagari script

चांद्रायणसहस्रं तु कुरुतेऽन्यो यथोचितम् । षडक्षरं जपेदन्यो मंत्रं ताभ्यां समं फलम्

Transliteration

cāṃdrāyaṇasahasraṃ tu kurute'nyo yathocitam | ṣaḍakṣaraṃ japedanyo maṃtraṃ tābhyāṃ samaṃ phalam

Translation

وآخرُ يؤدي ألفَ نذرٍ من شعيرة تشاندرايانا على الوجه اللائق؛ وآخرُ يداوم على جَپَا المانترا ذات الستة مقاطع—ويُذكر أن ثمرتها مساوية لذلك.

Word by Word

• चांद्रायणसहस्रम्: a thousand Cāndrāyaṇa observances
• चांद्रायणसहस्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चांद्रायण + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास: चांद्रायणानां सहस्रम् (a thousand Cāndrāyaṇa vows); नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)

• कुरुते: performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यथोचितम्: as prescribed/properly
• यथोचितम्: Sambandha (Manner adjunct/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा + उचित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास: यथा उचितम् (as is proper); क्रियाविशेषण (adverb)

• षडक्षरम्: the six-syllabled (mantra)
• षडक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: षट् + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• जपेत्: should recite
• जपेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ताभ्याम्: than/with those two
• ताभ्याम्: Karana (Comparison basis/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; तृतीया/पञ्चमी, द्विवचन

• समम्: equal
• समम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karma (Result/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A severe ascetic performing lunar-diet Cāndrāyaṇa shown in a small vignette; beside it a calm devotee doing japa; a celestial scribe records equal merit on palm-leaf ledger.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere mantra-japa is presented as a potent, accessible practice comparable to extreme austerities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular site is named in this verse; it is a general merit-comparison within tīrtha-māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

The Cāndrāyaṇa vow (a regulated penance) is contrasted with repeating the ṣaḍakṣara mantra.