Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

श्रुतिक्रियापरं ज्ञानं कृष्णार्पितमनोगतिः । एतानि यस्य तिष्ठंति व्रतानि ब्रह्मवित्तम

Transliteration

śrutikriyāparaṃ jñānaṃ kṛṣṇārpitamanogatiḥ | etāni yasya tiṣṭhaṃti vratāni brahmavittama

Translation

معرفةٌ قائمةٌ على الأعمال الطقسية التي تُعلِّمها الشروتي، وقلبٌ تُهدى حركاتُه إلى كريشنا؛ من ثبتت فيه هذه المراسم والعهود أُعلِن عارفًا بالبرهمن، يا أفضلَ العارفين بالبرهمن.

Word by Word

• श्रुति-क्रिया-परम्: devoted to scripture and ritual action
• श्रुति-क्रिया-परम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; (विशेषण) ‘श्रुतिः च क्रिया च तयोः परम्’ इति तत्पुरुषसमासः

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• कृष्ण-अर्पित-मनोगतिः: a mind directed/committed to Krishna
• कृष्ण-अर्पित-मनोगतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + अर्पित (कृदन्त, √अर्प् धातु) + मनोगति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘कृष्णे अर्पिता मनोगतिः’ इति षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषभावः

• एतानि: these
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, बहुवचन

• यस्य: of whom
• यस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (सम्बन्ध)

• तिष्ठन्ति: remain/stand (are present)
• तिष्ठन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• व्रतानि: vows/observances
• व्रतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन

• ब्रह्म-वित्-तम: O best knower of Brahman
• ब्रह्म-वित्-तम: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + वित् (कृदन्त, √विद् धातु) + तम (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; ‘ब्रह्म वेत्ति’ इति उपपद-तत्पुरुषः, तस्य तमप्-प्रत्ययेन अतिशय (superlative)

Speaker

Skanda (deduced; exact speaker not stated in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-scholar seated near a shrine, holding a śruti text; above/behind, a subtle vision of Kṛṣṇa receiving the devotee’s thoughts as lotus-offerings; the devotee’s mind-stream depicted as a gentle ribbon of light merging into Kṛṣṇa.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Brahman
• Śruti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When scriptural discipline is joined with devotion—dedicating the mind to Kṛṣṇa—vrata becomes a path to Brahman-realization.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse does not name a particular tīrtha; it articulates the inner spiritual standard expected within the larger tīrtha-mahātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Adherence to Śruti-sanctioned rites (śruti-kriyā) and maintaining a Kṛṣṇa-dedicated mental orientation are presented as core observances.