Adhyaya 22

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः

قال الحكماء: بشأن ما ذكرته—عن التيرثا المسمّى «شَكْرَ-سَمُدْرَفَه»—حيث تحرّر لاكشمانا من الخطيئة الناشئة عن خيانة السيّد؛ فحدّثنا عنه بمزيدٍ من البيان.

Verse 2

कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज

يا ابنَ سوتا، كيف تحرَّر شَكرا (إندرا) قديمًا في ذلك الموضع من الإثم الذي نشأ من خيانة سيِّده؟ وفي أيِّ زمانٍ وقع ذلك؟

Verse 3

कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद

لِمَ ارتكبَ مَهِندرا (إندرا) فعلًا كهذا ضدَّ دِتي، حتى أُهلكَ جنينُها؟ حدِّثْنا بالأمر كلِّه مفصَّلًا.

Verse 4

सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः

قال سوتا: من إبهامِ براهما الأيمن وُلِدَ دَكشا براجابتي. ثم إنه على مرِّ الزمان أنجب خمسين ابنةً مباركةً حسنةَ الطالع.

Verse 5

ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे

ودَكشا، وفقَ نظامٍ إلهيّ، زوَّجَ عشرًا (من بناته) لِدَهرما، وثلاثَ عشرةَ لكاشيابا، وسبعًا وعشرين للقمر (سوما).

Verse 6

अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा

وكانت أديتي ودِتي زوجتَي كاشيابا الأوْلَيَيْن، يا أكرمَ المولودين مرّتَين؛ وكانتا دائمًا أحبَّ إليه من أنفاسِ حياته نفسها.

Verse 7

ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्

ثمّ أنجب من أديتي الآلهة يتقدّمهم شَكْرا (إندرا)، ومن ديتي أنجب الدايتيّات ذوي البأس الشديد.

Verse 8

तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः

ومن أجل مُلك العوالم الثلاثة نشبت بينهم حربٌ عظيمة. وفي تلك المعركة صرع شَكْرا (إندرا) أولئك الدايتيّات.

Verse 9

ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता

ثم إنّ ديتي، وقد غمرها الحزن، أخذت بنذرٍ لا نظير له. طالبةً ولدًا، التزمت رياضةً صارمةً وأقامت متأمّلةً في هذا الحقل المقدّس (كشيترا) بعينه.

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्

وبعد ألف سنة رضي بها المهيشڤرا وقال: «لقد رضيتُ تمام الرضا—فاسألي العطية التي تشتهين».

Verse 11

साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्

قالت: «إن كنتَ قد رضيتَ عنّي، يا إلهي، يا ذا التاج القمري (شَشِيشيخَرا)، فامنحني ابنًا أقوى من جميع الآلهة، يكون آكلَ نصيبه من اليَجْنَة، وكاسرَ كبرياء الآلهة».

Verse 12

अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः

(سألتْ ولداً) لا يُقتل في ساحة القتال على يد جميع الآلهة الأوّلين، ولو كان معهم فاسافا (إندرا). فأقرّ هَرَ، ووعد قائلاً: «ليكن كذلك»، ثم غاب عن الأنظار.

Verse 13

दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः

وحملتْ دِتي جنيناً من كاشيابا، سيّد الحكماء من المونِيّين. فاستولى الخوف على شَكرا (إندرا) حين علم بتلك الحَمل—إذ سمع الخبر من ناردَة العظيم النفس، رئيس الرُّؤاة.

Verse 14

ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः

ثم عقد عزماً خبيثاً على إهلاك ذلك الجنين، فصار يخدمها ويلازم خدمتها بلا فتور، ليلاً ونهاراً، مترصّداً فرصة.

Verse 15

छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु

ولكن، يا ذوي الولادتين، مع أنه كان يفتّش عن ثغرة ولو كانت أدقّ ما يكون، لم يجد فيها موضع خللٍ قطّ—حتى انقضت تسعة أشهر.

Verse 16

ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी

ثم لما أقبل الشهر العاشر ودنا وقت الولادة، غلبها إعياء الحمل، فنامت ليلاً وهي مضطجعة ووجهها إلى جهة الجنوب.

Verse 17

निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला

غلبها النعاس، ففقدت وعيها واستلقت بلا حراك، وقد ارتاحت قدماها بفضل تدليك يدي شكرا.

Verse 18

तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः

ولما رآها فاقدة الوعي، ترك شاتاكراتو قدميها، ودخل رحمها حاملاً سلاحاً حاداً في يده، وبهذا السلاح قطع الإله الجنين إلى سبعة أجزاء.

Verse 19

अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः

وفجأة رأى سبعة أطفال، كل منهم كامل الهيئة؛ ثم قام هاري بتقسيم هؤلاء السبعة أيضاً إلى سبعة أجزاء.

Verse 20

जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः

وهكذا، وُلِد هناك تسعة وأربعون طفلاً. ولما رآهم شاتاكراتو قد اشتد عودهم، خاف وخرج مسرعاً من رحمها قبل أن تلاحظه ديتي.

Verse 21

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्

ثم، في الفجر الصافي، عندما أشرق قرص الشمس، أنجبت ديتي سبع مجموعات من سبعة أطفال.

Verse 22

ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः

ثم تقدّم سَهَسْرَاكْشَا، وقد غمرته رائحةٌ كريهة؛ فخبا بهاؤه، وذبل وجهه، ووقف مطأطئ الرأس خجلاً.

Verse 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

فلما رأت دِيتِي شَكْرَا على تلك الحال، خاطبته بأدبٍ وإجلال؛ وهو قائمٌ إلى الجانب منحنياً، وقلبه مضطربٌ من الخوف.

Verse 24

किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते

«يا شَكْرَا، لِمَ صرتَ الآن فاقدَ الهمة، محرومًا من التَّيَجَس والبريق والضياء؟ ولِمَ انبعث من جسدك هذا النتن الشديد؟»

Verse 25

किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्

«أقتلتَ برهمنًا، أو قتلتَ مُعلِّمًا (غورو)، أو لعلّك قتلتَ طفلًا—أو امرأة—فاندثر لذلك النور المتولّد من أعضائك؟»

Verse 26

हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः

«أم ضُرِبتَ بـ‘ماء الأظفار’، أو حُكِكتَ برياح المِذْرَاة؟ أم غطّاك غبارٌ متطايرٌ من الكنس والتنظيف؟»

Verse 27

शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्

قال شَكْرَا: إنّ ما قلتِه لي الآن حقٌّ يا صاحبةَ الحظّ العظيم. في الليل، حين كنتِ نائمةً، دخلتُ—وأنا مُقترفُ الإثم—إلى رحمِكِ.

Verse 28

कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते

يا مباركة، لقد قطّعتُ الجنين تسعًا وأربعين مرّة؛ ومن تلك الأجزاء وُلدوا جميعًا أطفالًا.

Verse 29

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

ثمّ خرجتُ خوفًا—يا إلهة—ولم تشعري بي. ومن هذا السبب بعينه، يا من لا عيب فيها، وقع نقصانُ بهائي ونوري.

Verse 30

दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्

قالت دِيتِي: ما دمتَ قد نطقتَ بالحقّ أمامي، يا سيّدَ الآلهة، فاسألني نعمةً—أيَّ ما تشتهيه نفسُك.

Verse 31

शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः

قال شَكْرَا: هؤلاء أبناؤكِ يا إلهة—مع أنّ سيفي كان يقطعهم—فقد كُفُّوا برفقٍ حين بكَوا؛ فليتَهم لا يبكون مرارًا وتكرارًا.

Verse 32

मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः

فلْيُشْهَروا في العوالم الثلاثة باسم «الماروت»—متحرّرين من طبيعة الدانافا، مطيعين لي، ومحبوبين عندي.

Verse 33

यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्

وسيَنالون جميعًا نصيبهم من قرابين اليَجْنَة معي؛ لأنني زيّنتُ هذا التيرثا المقدّس بأبنائك.

Verse 34

बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन

ولذلك سيشتهر بين كثيرين باسم «بالامَنْدَنا». وأيُّ امرأةٍ حاملٍ إن اغتسلت هنا بتعبّدٍ وإخلاص فلن يلحق برحمها ولا بجنينها أيُّ أذى أو عيبٍ على أيّ وجه.

Verse 35

प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्

وعند حلول وقت الولادة، فإن المرأة التي تشرب ماء هذا التيرثا ستلد ولدها بيسرٍ وراحة.

Verse 36

दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्

قالت دِتي: «يا ربَّ الآلهة، لقد سألتُ هارا من قبلُ أن يهلكك. يا إلهي، هَبْ لي ابنًا واحدًا يقهر جميع الآلهة».

Verse 37

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

وبك قد صيغ في تسعٍ وأربعين صورة. ولأن ما نطقتَ به حقٌّ، فلهذا سيقع هذا لا محالة.

Verse 38

सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्

قال سوتا: فمنذ ذلك الحين وُلد أولئك الماروت، مساويين للآلهة منزلةً؛ وبأمر شَكْرَة، وإن كانوا مولودين من دِتي، صاروا مستحقّين لنصيبهم في القرابين والذبائح.

Verse 39

अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्

ثم قال سَهَسْرَاكْشَة (إندرا) لبِرِهَسْبَتِي، مُعلّم الآلهة: «كيف يُمحى الإثم الذي جُلب بخيانة الأم؟»

Verse 42

सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः

قال سوتا: ثم أسرع سَهَسْرَاكْشَة (إندرا) بنفسه—يا خيرَ ذوي الولادتين—فأقام لِنْغًا يُعرَف باسم «سَهَسْرَاكْشِيشَة».

Verse 43

त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः

وكان يعبد ذلك اللِنْغا في أوقات اليوم الثلاثة بالزهور والبخور والأدهان العِطْرة؛ وكذلك بسائر القرابين والتكريمات، مع الأناشيد والرقصات على اختلاف أنواعها.

Verse 44

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्

ثمّ عند انقضاء ألف سنة، رضيَ عنه المهيشڤرا (شيفا) فقال: «إنّي واهبُ النِّعَم. يا شَكرا، سَلْ ما تشتهي.»

Verse 45

शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः

قال شَكرا: «يا مُهلكَ تْرِيبُورا (تريبورانتكا)، لِيَذْهَبْ عنّي الإثمُ الذي اكتسبتُه بخيانةِ أُمّي. وكذلك لتُمحَ آثامُ سائرِ الناس الذين هنا، وقد امتلأوا إيمانًا، يعبدونك ببهكتي صادقة بعد الاغتسال وبقلوبٍ جامعة.»

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्

قال سوتا: لما تعهّد هَرَ (شيفا) قائلاً: «ليكن كذلك»، غاب عن الأنظار. وأمّا شَكرا (إندرا) أيضًا، وقد تحرّر من الآثام، فرجع إلى دار الآلهة الثلاثين (السماء).

Verse 47

एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः

وهكذا نشأ هناك تيرثا مقدّس يُدعى «بالاماندانا»، حيث يُعتَق البشر من الآثام الناشئة عن خيانة السيّد أو المولى الحقّ.

Verse 48

एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्

هذا كلّه—نشأة «بالاماندانا»—قد قصصتُه عليكم. والآن، يا خِيارَ ذوي الميلادين، أَصغوا بخشوعٍ إلى مَهاطمْيَتِه، أي عظمته المقدّسة.

Verse 49

आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः

في النصف المضيء من شهر آشوينا، ابتداءً من اليوم القمري العاشر على الترتيب—مَن يُقيم هناك شعيرة الشرادها (śrāddha) إلى اليوم الخامس عشر (تِثي البدر)…

Verse 50

तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः

إنه ينال حقًّا ثمرة الاغتسال المقدّس في جميع التيـرثات. وبإقامة الشرادها (śrāddha) أيضًا، يا ذوي الميلادين، يبلغ ثوابًا مساوياً لقربان الأشفاميدها (Aśvamedha).

Verse 51

तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि

في ذلك الوقت ينزل ذو الألف عين (إندرا) إلى الأرض—دائمًا قاصدًا نيل الأنصبة المقرّرة للبشر (القرابين/الفضل).

Verse 52

यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै

ما دام شَكرا (Śakra) قائمًا على الأرض، يا أفضل ذوي الميلادين، فطوال تلك المدة تقيم جميع التيـرثات هناك، داخل ذلك التيـرث الواحد حقًّا.

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्

لذلك فليبذل المرء كل جهد، ولا سيّما في ذلك الوقت—فإذا اغتسل هناك في ذلك التيـرث المبارك، فليتعبّد عندئذٍ لِشَكريشڤرا (Śakreśvara)، ربّ شَكرا.

Verse 54

अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ

هنا أُنشدت قديمًا بيتان على لسان نارادا، الحكيم بين الآلهة. فليُصغِ جميعُ المونِيّين، فإني الآن أتلو هذين البيتين.

Verse 55

बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि

من اغتسل في بالامَنْدَنَة ثم لِيُشاهد شاكريشڤرا (Śakreśvara). ومن فعل ذلك في شهر آشوينا عند حلول «شرَڤَنا-پَنْچَكَ» تحرّر من جميع الخطايا على الأرض، من الميلاد إلى الممات.

Verse 56

प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

يا خيرَ ذوي الولادتين، إن هذا لَحَقٌّ—تلك هي قوة ذلك التيرثا المقدّس وعظمته المُطهِّرة.