Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

लक्ष्म्या हीनस्य मर्त्यस्य बांधवोऽपि विजायते । प्रार्थयिष्यति मां नूनं दृष्ट्वा तं चान्यतो व्रजेत्

Transliteration

lakṣmyā hīnasya martyasya bāṃdhavo'pi vijāyate | prārthayiṣyati māṃ nūnaṃ dṛṣṭvā taṃ cānyato vrajet

Translation

حتى القريب يصير عدوًّا للإنسان الفاني إذا خلا من الحظّ والرزق. لا محالة سيأتي يتضرّع إليّ؛ والناس إذا رأوه انصرفوا إلى غيره.

Word by Word

• लक्ष्म्या: by/with fortune (Lakṣmī)
• लक्ष्म्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; instrumental singular

• हीनस्य: of one deprived (of)
• हीनस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular; विशेषणम्

• मर्त्यस्य: of a mortal/man
• मर्त्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive singular

• बान्धवः: a relative/kinsman
• बान्धवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; nominative singular

• अपि: even/also
• अपि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थे; ‘even/also’

• विजायते: is born/comes to be
• विजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; present indicative; ‘is born/comes to be’

• प्रार्थयिष्यति: will request/beg
• प्रार्थयिष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अर्थ् (धातु) + प्र- (उपसर्ग) causative (णिच्)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; future; ‘will request/beg’

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular

• नूनम्: surely
• नूनम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, निश्चयार्थक क्रियाविशेषण; adverb of certainty

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल; ‘having seen’

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; accusative singular

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय; conjunction

• अन्यतः: elsewhere
• अन्यतः: —
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अपादान/दिशाबोधक; adverb ‘elsewhere/from another side’

• व्रजेत्: should go away
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; optative ‘should go’

Speaker

Ānarta (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A destitute traveler stands at the edge of a settlement; relatives avert their faces and turn away, while the traveler extends a pleading hand; the background hints at a distant shrine/river as the true refuge.

Characters & Entities

• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly bonds often depend on fortune; recognizing this helps one seek lasting refuge in dharma and the sacred.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it supports the broader tīrtha-narrative by highlighting the need for spiritual refuge.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly.