Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

अथ तां स समालोक्य स्वां सुतां यौवनान्विताम् । हर्षेण महता युक्तां कांतयुक्तां विशेषतः । अब्रवीदद्य मे पुत्रि संजातं तपसः फलम्

Transliteration

atha tāṃ sa samālokya svāṃ sutāṃ yauvanānvitām | harṣeṇa mahatā yuktāṃ kāṃtayuktāṃ viśeṣataḥ | abravīdadya me putri saṃjātaṃ tapasaḥ phalam

Translation

ثمّ لمّا رآها—ابنته وقد اكتملت فتوتها، مغمورةً بفرحٍ عظيم، متألّقةً بالجمال على وجه الخصوص—قال: «اليوم يا ابنتي قد ظهر ثمرُ تَقَشُّفي وزهدي.»

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Prayojaka (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरार्थक (particle: then/thereupon)

• ताम्: her
• ताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया विभक्ति (her)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति (he)

• समालोक्य: having seen
• समालोक्य: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); ‘having looked at’

• स्वाम्: his own
• स्वाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया विभक्ति (own)

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया विभक्ति (daughter)

• यौवनान्विताम्: endowed with youth
• यौवनान्विताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यौवन + अन्वित (प्रातिपदिक; √इ धातु with anu-?)
• Form: समास: तृतीया-तत्पुरुष (यौवनेन अन्विता = endowed with youth); स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (agreeing with ‘सुताम्’)

• हर्षेण: with joy
• हर्षेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया विभक्ति (with joy)

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया विभक्ति (agreeing with ‘हर्षेण’: great)

• युक्ताम्: endowed
• युक्ताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle: endowed/connected); स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (agreeing with ‘सुताम्’)

• कान्तयुक्ताम्: endowed with beauty
• कान्तयुक्ताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कान्त + युक्त (प्रातिपदिक; √युज् धातु)
• Form: समास: तृतीया-तत्पुरुष (कान्तया/कान्तेन युक्ता = endowed with beauty/loveliness); स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/विशेषण (adverb: especially)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत, imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (he said)

• अद्य: today/now
• अद्य: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb: today/now)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचन; षष्ठी (enclitic: my)

• पुत्रि: O daughter
• पुत्रि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सम्बोधन (vocative: O daughter)

• संजातम्: has arisen
• संजातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle: arisen/come about); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (agreeing with ‘फलम्’)

• तपसः: of austerity
• तपसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी विभक्ति (genitive: of austerity)

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा विभक्ति (fruit/result)

Speaker

The father/king (addressing his daughter)

Visual Art Cues

Scene: The father beholds his daughter in youthful bloom, radiant and joyful; overwhelmed, he proclaims that today the fruit of his austerities has manifested.

Characters & Entities

• Tapas (austerity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity undertaken with faith matures into visible blessings, reinforcing the Purāṇic ideal that tapas yields dhārmic prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to the Tīrthamāhātmya of a particular jalāśaya; the father links the boon to prior tapas connected with that sacred setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity/penance) is the religious practice highlighted, though no specific vrata-steps are detailed in this verse.