Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 23›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

लावण्यामृतवापिकां सुवदनां गौरीं सुवासां शुभां दृष्ट्वा ते ह्यृषयोऽपि मोहमगन्भ्रांतास्तदा संभ्रमात् । नोचुः किंचना वाक्यमेव सुधियो ह्यासन्प्रमत्ता इव स्तब्धाः कान्तिमतीमतीव रुचिरां त्रैलोक्यनाथप्रियाम्

Transliteration

lāvaṇyāmṛtavāpikāṃ suvadanāṃ gaurīṃ suvāsāṃ śubhāṃ dṛṣṭvā te hyṛṣayo'pi mohamaganbhrāṃtāstadā saṃbhramāt | nocuḥ kiṃcanā vākyameva sudhiyo hyāsanpramattā iva stabdhāḥ kāntimatīmatīva rucirāṃ trailokyanāthapriyām

Translation

فلما أبصروا غَوْرِي—كأنها «غديرُ أَمْرِتَة» من الحُسن، بهيّة الوجه، حسنة اللباس، مباركة—أصاب حتى الرِّشِيّين ذهولٌ، فاضطربوا من فرط الدهشة كأنهم تائهون. ولم ينطق أولئك الحكماء بكلمة واحدة؛ بل وقفوا جامدين كالمخمورين، يحدّقون في المحبوبة البديعة لربّ العوالم الثلاثة، المتلألئة غاية التلألؤ.

Word by Word
lāvaṇya-amṛta-vāpikāma pool of nectar-like beauty
lāvaṇya-amṛta-vāpikām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlāvaṇya (प्रातिपदिक) + amṛta (प्रातिपदिक) + vāpikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (लावण्यामृतस्य वāpikā)
su-vadanāmhaving a beautiful face
su-vadanām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vadana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं वदनं यस्याः)
gaurīmGaurī (Pārvatī)
gaurīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
su-vāsāmwell-dressed
su-vāsām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं वासः/वस्त्रं यस्याः)
śubhāmauspicious, lovely
śubhām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
apialso, even
api:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle ‘also/even’)
moha-magan-bhrāntāḥimmersed in delusion and bewildered
moha-magan-bhrāntāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmoha (प्रातिपदिक) + magna (कृदन्त-प्रातिपदिक, √maj/मज्ज्) + bhrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √bhram/भ्रम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मोहे मग्नाः) + विशेषण ‘भ्रान्ताः’
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
saṃbhramātfrom agitation, in confusion
saṃbhramāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootsaṃbhrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; ‘from/through agitation’
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
ūcuḥthey said
ūcuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
kiṃcanaanything
kiṃcana:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkiṃcana (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘anything’ (object of ūcuḥ, with na)
vākyama word, speech
vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
evaonly, indeed
eva:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive particle)
sudhiyāḥthe wise ones
sudhiyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsu-dhī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सुन्दर/श्रेष्ठा धिः येषाम्)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
āsanwere
āsan:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
pramattāḥstupefied, careless
pramattāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpramatta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √mad/मद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participial adjective)
ivaas if
iva:
Upamāna (Comparison marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
stabdhāḥmotionless, stunned
stabdhāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootstabdha (कृदन्त-प्रातिपदिक, √stambh/स्तम्भ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त
kāntimatīmradiant
kāntimatīm:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkānti-mat (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)
atīvaexceedingly
atīva:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (intensifier)
rucirāmbeautiful
rucirām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrucira (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
trailokya-nātha-priyāmbeloved of the Lord of the three worlds
trailokya-nātha-priyām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri-lokya (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक) + priyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य नाथः = शिवः; तस्य प्रियā)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous Gaurī appears like an ‘ambrosial pond of loveliness’; sages stand motionless, eyes fixed, mouths closed, stunned by her radiance; the Himalayan setting suggests cool light, snow peaks, and sacred stillness.

Characters & Entities
G
Gaurī (Pārvatī)
Ṛ
Ṛṣis (sages)
T
Trailokyanātha (Śiva)

FAQs

True sanctity can overwhelm even the learned; reverent silence becomes a form of worship when faced with divine auspiciousness.

The setting is Kedārakhaṇḍa, tied to the Kedāra-Himalaya Śaiva pilgrimage sphere.

No ritual is prescribed; the verse is devotional praise (stuti) emphasizing darśana (sacred beholding).

←Previous Verse
Next Verse→