Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

आकाशतिलको धाता संविभागी मनोहरः । प्रज्ञः प्रजापतिर्धन्यो विष्णुः श्रीशो भिषग्वरः

ākāśatilako dhātā saṃvibhāgī manoharaḥ | prajñaḥ prajāpatirdhanyo viṣṇuḥ śrīśo bhiṣagvaraḥ

هو زينةُ السماء؛ و«دھاتṛ» المُقيمُ الحافظ؛ والمُقسِّمُ الذي يوزّعُ الأنصبةَ كلَّها؛ وساحرُ القلوب؛ والحكيم؛ و«براجابتي» ربُّ الخلائق؛ والمباركُ الميمون؛ و«فيشنو» الحامي الشامل؛ و«شريشا» ربُّ الازدهار؛ والطبيبُ الأعلى.

ākāśatilakaḥornament of the sky
ākāśatilakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootākāśa (प्रातिपदिक) + tilaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ākāśasya tilakaḥ)
dhātācreator; sustainer
dhātā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhātṛ (प्रातिपदिक; √dhā (धातु) + tṛc)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृ-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक
saṃvibhāgīdistributor; apportioner
saṃvibhāgī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃ- (उपसर्ग) + vibhāgin (प्रातिपदिक; vi-√bhaj (धातु) + in)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'विभाग' कर्ता/कर्ता-विशेषण
manoharaḥcharming; mind-stealing
manoharaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootmanas (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक; √hṛ (धातु) + a)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (manaḥ harati iti)
prajñaḥwise
prajñaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prajāpatiḥlord of creatures
prajāpatiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (prajāyāḥ patiḥ)
dhanyaḥblessed; fortunate
dhanyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śrīśaḥlord of Śrī (Lakṣmī)
śrīśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (śriyāḥ īśaḥ)
bhiṣagvaraḥbest of physicians
bhiṣagvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhiṣaj (प्रातिपदिक) + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (bhiṣajāṃ varaḥ)

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: A single radiant deity standing against the sky as its ‘tilaka’, with rays forming a crown; around him appear subtle emblems: conch/discus (Viṣṇu), lotus/prosperity (Śrī), healing herbs or a physician’s bowl (Bhiṣagvara), and a creator’s aura (Prajāpati).

S
Sūrya
D
Dhātṛ
P
Prajāpati
V
Viṣṇu
Ś
Śrī

FAQs

The Sun is honored as sustainer and distributor of life’s order—granting wisdom, prosperity, and healing as expressions of cosmic dharma.

No specific place is cited; the focus is theological—identifying the Sun with sustaining and protective divine functions.

None explicitly; the verse supports recitation for ārogya (health), śrī (prosperity), and prajñā (clarity).