Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 124

क्षणिकं मरणे दुःखमनंतं प्रार्थनाकृतम् । ज्ञातं मयैतदधुना मृतो भवति यद्गुरुः

kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam | jñātaṃ mayaitadadhunā mṛto bhavati yadguruḥ

ألم الموت لحظة عابرة؛ أمّا العذاب الناشئ من الاستجداء ومن الشهوة الجشعة فلا نهاية له. وقد أدركت هذا الآن جليّاً—لأن المرشد، غوروِي نفسه، قد لقي الموت.

क्षणिकम्momentary
क्षणिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षणिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (agreeing with ‘दुःखम्’)
मरणेin death / at dying
मरणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
दुःखम्suffering
दुःखम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अनन्तम्endless
अनन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (agreeing with implied ‘दुःखम्’)
प्रार्थना-कृतम्caused by begging
प्रार्थना-कृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रार्थना (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formतत्पुरुष (instrumental/causal sense) ‘प्रार्थनया कृतम्’; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ज्ञातम्is known / has been realized
ज्ञातम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे प्रयोगः ‘ज्ञातम्’ = it is known
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्ता/करण in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अधुनाnow
अधुना:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
मृतःdead
मृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग
भवतिbecomes / is
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्since/that (relative)
यत्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय/सर्वनाम-प्रयोगः (relative particle)
गुरुःthe teacher
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa frame)

Scene: A disciple sits beside the lifeless body of his guru, eyes filled with restrained grief; above, a symbolic wheel of Time turns, while a faint stream of thought-forms labeled ‘tṛṣṇā’ stretches endlessly, contrasting momentary death with endless craving.

FAQs

Death’s pain is brief, but the bondage of craving and constant petitioning creates unending misery; therefore cultivate detachment.

No specific tīrtha is named in this verse; it functions as a general dharma-nīti teaching within the Kaumārikākhaṇḍa context.

No explicit ritual is prescribed here; the instruction is ethical and contemplative (vairāgya).