Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 89
Devanagari script
त्वाष्ट्रोण निर्मितान्याशु यानि यंत्राणि भारत । तेनोपल निपातेन गतानि तिलशस्ततः
Transliteration
tvāṣṭroṇa nirmitānyāśu yāni yaṃtrāṇi bhārata | tenopala nipātena gatāni tilaśastataḥ
Translation
يا بهاراتا، إنّ الآلات التي صنعها تْفَشْتْرِ بسرعة، قد صارت بتلك السقطة من الحجارة فتاتًا متناثرًا كحبّ السمسم.
Word by Word
त्वाष्ट्रेणby Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वाष्ट्रेण:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वाष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
निर्मितानिmade/constructed
निर्मितानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-मा (धातु) + क्त (प्रत्यय) → निर्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (यन्त्राणि)
आशुquickly
आशु:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formशीघ्रवाचक-अव्यय (adverb)
यानिwhich
यानि:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)
यन्त्राणिmachines/engines
यन्त्राणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
भारतO Bhārata
भारत:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम
उपलstone
उपल:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउपल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन; समास/विभक्त्यभावे पाठदोष-संभावना (अपेक्षितम्: उपल-निपातेन / उपलनिपातेन)
निपातेनby the falling/impact
निपातेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनि-पत् (धातु) + ल्युट् (प्रत्यय) → निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
गतानिwere gone/destroyed
गतानि:
Kriya (Result-state/क्रिया-फल)
TypeAdjective
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; (यन्त्राणि)
तिलशःinto tiny pieces
तिलशः:
Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतिलशस् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: into sesame-sized bits)
ततःthen/thereupon
ततः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (thereupon)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative)
Skanda Dialogue
Listener: Bhārata (addressed)
Visual Art Cues
Scene: Close-up narrative moment: Tvaṣṭṛ’s swiftly made machines—intricate, gleaming—are struck by the boulder-fall and burst into countless tiny fragments, scattered like sesame across the sky.
Characters & Entities
T
TvaṣṭṛY
YaṃtraB
BhārataFAQs
Even the finest craftsmanship and technology is fragile before overwhelming karmic consequences; humility before higher order is implied.
None; the verse continues the combat narrative.
None.