Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 105

वृद्धत्वे हि समश्राति नरो वै नात्र भविष्यति । तस्माद्देशे च काले च सुपात्रे विधिना नरः । शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः

vṛddhatve hi samaśrāti naro vai nātra bhaviṣyati | tasmāddeśe ca kāle ca supātre vidhinā naraḥ | śubhārjitaṃ prayuñjīta śraddhayā śāṭhyavarjitaḥ

في الشيخوخة يهبط الإنسان لا محالة—ولا ريب في ذلك. لذلك، في المكان والزمان اللائقين، ولمن يستحقّ القبول، ينبغي للمرء أن يقدّم وفق الدharma ما اكتسبه بحقّ، بإيمانٍ وخلوٍّ من الخداع.

vṛddhatvein old age
vṛddhatve:
Adhikarana (Time/state/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvṛddhatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (indeed)
samaśrātifully enjoys/experiences
samaśrāti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootaś (धा॒तु; अश् उपभोगे)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग ‘सम्-’ (सम्+अश्) ; परस्मैपदम् (पाठभेदः सम्भवः: समश्नाति)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
nanot
na:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
atrahere
atra:
Adhikarana (Scope/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेश/विषयवाचक-अव्यय (here/in this matter)
bhaviṣyatiwill be/occur
bhaviṣyati:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धा॒तु; भू सत्तायाम्)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival: therefore/from that)
deśein (proper) place
deśe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
kāleat (proper) time
kāle:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
su-pātrein a worthy recipient
su-pātre:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + pātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारयः (सु-पात्रम् = उत्तमं पात्रम्)
vidhināaccording to rule/procedure
vidhinā:
Karana (Means/manner/करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
śubha-arjitamvirtuously acquired (wealth)
śubha-arjitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक) + arjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √arj क्त)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थः (शुभं/शुभेन अर्जितम्)
prayuñjītashould employ/use (for giving)
prayuñjīta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootyuj (धा॒तु; युज् योगे)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; उपसर्ग ‘प्र-’
śraddhayāwith faith
śraddhayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśraddhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन
śāṭhya-varjitaḥfree from deceit
śāṭhya-varjitaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootśāṭhya (प्रातिपदिक) + varjita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √vṛj/√varj ‘वर्ज्’ क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शाठ्यं वर्जितः = शाठ्य-रहितः)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa context)

Scene: An elder reflects on frailty while a younger self is shown giving properly—two-time overlay. The message: do dharma now, with faith, right earnings, and without deceit.

FAQs

Since life is uncertain and old age brings decline, one should practice timely, rule-based charity with faith and honesty.

No single tīrtha is specified; the verse gives a universal dharma guideline applicable at sacred places and times.

Dāna should be done deśa-kāla-supātra (right place, right time, worthy recipient) and with śraddhā, without deceit.