Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 184

Devanagari script

पुरोडाशमयं यज्वा स्रुवहस्तेति नाम च । यमः कालायसमयं नाम प्राह च धन्विनम्

Transliteration

puroḍāśamayaṃ yajvā sruvahasteti nāma ca | yamaḥ kālāyasamayaṃ nāma prāha ca dhanvinam

Translation

يعبد اليَجْوَا، مُقيم القربان، لِنْغًا مصنوعًا من «بوروداشا» (كعكة الذبيحة)، ويُدعى «سْرُوَهاسْتَ» (ذو اليد الحاملة للمِغرفة). ويعبد يَما لِنْغًا من الحديد الداكن ويسمّيه «دَهنْفِين» (الرامي بالقوس).

Word by Word

• पुरोडाशमयम्: made of puroḍāśa (sacrificial cake)
• पुरोडाशमयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पुरोडाश + मय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मयट्-प्रत्ययान्त (made of), ‘पुरोडाशमयम्’ = पुरोडाशेन निर्मितम्

• यज्वा: the sacrificer
• यज्वा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यज् (धातु) + क्विप् (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-नाम (agent noun): यजमानः/यज्ञकर्ता

• स्रुवहस्त: (one) with a ladle in hand
• स्रुवहस्त: Visheshana (Name/epithet)
• Type: Noun
• Root: स्रुव + हस्त (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (नामरूपे); षष्ठी-तत्पुरुष: स्रुवः हस्ते यस्य/स्रुवहस्तः

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देश-अव्यय

• नाम: name
• नाम: Visheshana (Appositive)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कालायसमयम्: made of black iron
• कालायसमयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कालायस + मय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; मयट्-प्रत्ययान्त: कालायसेन निर्मितम्

• नाम: (by the) name
• नाम: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘X नाम’ = “(called) X”

• प्राह: said/declared
• प्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• धन्विनम्: the archer
• धन्विनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धन्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A yajamāna fashions a liṅga from puroḍāśa, named Sruvahasta, evoking the ladle-bearing hand; Yama, stern and just, venerates a dark-iron liṅga named Dhanvin, suggesting disciplined devotion.

Characters & Entities

• Yajvā
• Sruvahasta
• Yama
• Dhanvin

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva receives both Vedic-sacrificial devotion and austere, fearsome devotion (Yama’s), remaining the inner Lord of all rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the focus is on forms and names used in worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

It points to consecrating yajña-materials (puroḍāśa) and metal forms as liṅgas for worship.