Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 49›Shloka 61
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

Devanagari script

उत्क्षिप्य बाहुं त्वसकृद्ब्रवीमि त्रयीमयेऽस्मिंस्त्रयमेव सारम् । विश्वेश लिंगं मणिकर्णिकांबु काशीपुरी सत्यमिदं त्रिसत्यम्

Transliteration

utkṣipya bāhuṃ tvasakṛdbravīmi trayīmaye'smiṃstrayameva sāram | viśveśa liṃgaṃ maṇikarṇikāṃbu kāśīpurī satyamidaṃ trisatyam

Translation

رافعًا ذراعي أُعلن مرارًا: في هذا الحرم المؤلَّف من الفيدات الثلاث، لا جوهرَ إلا لثلاثة: لِينغا فيشفيشڤارا، ومياهُ مانيكرنيكا، ومدينةُ كاشي. هذا هو الحقّ—حقٌّ ثلاثيّ.

Word by Word
उत्क्षिप्यhaving raised
उत्क्षिप्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootउद् + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable); धातु: क्षिप् (to throw/raise) उपसर्ग: उद्
बाहुम्arm
बाहुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formसमुच्चय/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
असकृत्again and again
असकृत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति-अर्थ (repeatedly)
ब्रवीमिI say
ब्रवीमि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; धातु: ब्रू (to speak)
त्रयीमयेin (that) consisting of the three Vedas
त्रयीमये:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयी (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: त्रयीमय = त्रयी-स्वरूप (consisting of the three Vedas); विशेषणम् अस्मिन्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (Masc./Neut.), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular)
त्रयम्threefold set / triad
त्रयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
एवindeed/only
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (particle of emphasis: only/indeed)
सारम्essence
सारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
विश्वेशO Lord of the universe
विश्वेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविश्वेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन (Singular)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
मणिकर्णिकाम्बुthe water of Maṇikarṇikā
मणिकर्णिकाम्बु:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: मणिकर्णिकायाः अम्बु (water of Maṇikarṇikā)
काशीपुरीthe city of Kāśī
काशीपुरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय: काशी-नाम्नी पुरी
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
त्रिसत्यम्threefold truth / triple truth
त्रिसत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + सत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); द्विगु: त्रयाणि सत्यानि (three truths) / त्रिविधं सत्यं
Speaker

Śiva (contextual proclamation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-traya: Viśveśvara Liṅga, Maṇikarṇikā, Kāśīpurī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Cosmic audience; by extension pilgrims and tradition-bearers

Visual Art Cues

Scene: Śiva raises His arm in emphatic declaration; behind Him, the three ‘essences’ appear as a triptych: the Viśveśvara Liṅga, the shimmering Maṇikarṇikā waters/ghāṭa, and the skyline of Kāśī with temples and ghāṭas.

Characters & Entities
V
Viśveśvara Liṅga
M
Maṇikarṇikā
K
Kāśīpurī

FAQs

Kāśī’s spiritual core is summarized as a triad—deity (Viśveśvara), tīrtha (Maṇikarṇikā), and kṣetra (Kāśī itself)—as the concentrated essence of Vedic sanctity.

Kāśīpurī and Maṇikarṇikā, with Viśveśvara Liṅga as the presiding sacred center.

Implicitly: worship of Viśveśvara, reverence for Maṇikarṇikā waters (snāna/ācaman), and pilgrimage-residence in Kāśī.

←Previous Verse
Next Verse→