Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

कलंकिकृतमौलिं च धूलिधूसरचर्चितम् । क्वचित्कौपीनवसनं नग्नं वातूलवत्क्वचित्

Transliteration

kalaṃkikṛtamauliṃ ca dhūlidhūsaracarcitam | kvacitkaupīnavasanaṃ nagnaṃ vātūlavatkvacit

Translation

(لم أدرِ) ذاك الذي على هامته علامات غريبة، وجسده مغطّى بالغبار حتى غدا رماديًّا؛ تارة يلبس مئزرًا فقط، وتارة عاريًا—وتارة كمن استحوذ عليه الريح.

Word by Word

• कलंकिकृतमौलिम्: whose head/crest is made stained
• कलंकिकृतमौलिम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलंकि + कृत + मौलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कलंकिना कृतः मौलिः यस्य)

• च: and
• च: Connector (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• धूलिधूसरचर्चितम्: smeared, grey with dust
• धूलिधूसरचर्चितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धूलि + धूसर + चर्चित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘चर्चित’ = चर्च् (धातु) + क्त (PPP); तत्पुरुषः (धूल्या धूसरेण चर्चितम्)

• क्वचित्: sometimes
• क्वचित्: Adverbial (Time/Place)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: काल/देश-अव्यय (adverb: ‘sometimes/at some place’)

• कौपीनवसनम्: wearing only a loincloth
• कौपीनवसनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौपीन + वसन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कौपीनं वसनं यस्य)

• नग्नम्: naked
• नग्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नग्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वातूलवत्: like a madman
• वातूलवत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वातूल + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्-प्रयोगः; तुल्यवाचक-प्रातिपदिक ‘-वत्’ (like/as), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• क्वचित्: sometimes
• क्वचित्: Adverbial (Time/Place)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: काल/देश-अव्यय (adverb)

Speaker

Dakṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva with ash-grey body, marked head, alternating between kaupīna and digambara; a wind-swept, otherworldly stance suggesting ‘vāta-unmāda’ to the uninitiated.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation can look shocking to worldly eyes; Śiva’s ascetic form teaches detachment from social display and bodily pride.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse supports the Kāśī Khaṇḍa’s Śaiva atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is descriptive theology via iconographic traits.