Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Uttara Ardha›Adhyaya 2›Shloka 54
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

Devanagari script

इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः । सर्वं मया हृदि धृतं यत्त्वयोक्तं द्विजोत्तम

Transliteration

iti joṣaṃ sthitaṃ vipraṃ pratyuvāca nṛpottamaḥ | sarvaṃ mayā hṛdi dhṛtaṃ yattvayoktaṃ dvijottama

Translation

فلما وقف البراهمن صامتًا، أجاب أفضل الملوك: «كل ما قلته، يا أفضل ذوي الميلادين، قد أثبتُّه راسخًا في قلبي».

Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
जोषम्silence; quiet
जोषम्:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (accusative used adverbially: 'in silence')
स्थितम्standing; remaining
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्थित (प्रातिपदिक; √स्था धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle modifying vipram)
विप्रम्the Brahmin
विप्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (masculine accusative singular)
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + √वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (perfect, 3rd person singular)
नृपोत्तमःthe best of kings
नृपोत्तमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुष (नृपाणाम् उत्तमः) (masculine nominative singular)
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (neuter accusative singular)
मयाby me
मया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम (instrumental singular pronoun)
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (neuter locative singular)
धृतम्held; retained
धृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootधृत (प्रातिपदिक; √धृ धातु, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle; predicate with sarvam)
यत्which (that)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
त्वयाby you
त्वया:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम (instrumental singular pronoun)
उक्तम्said
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउक्त (प्रातिपदिक; √वच् धातु, क्त-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
द्विजोत्तमO best of the twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तम) (masculine vocative singular)
Speaker

Narrator (within the Kāśīkhaṇḍa narrative stream; deduced as Skanda narrating)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (implied) / Viśveśvara (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: brāhmaṇa (addressed as dvijottama)

Visual Art Cues

Scene: The king responds with folded hands, earnest gaze, and a gesture to the heart, while the brāhmaṇa stands in dignified silence; a hint of temple lamps and courtyard suggests Kāśī’s sacred ambience.

Characters & Entities
V
Vipra
N
Nṛpottama
D
Dvijottama

FAQs

Humility and attentive acceptance of dharmic instruction are marks of an ideal ruler.

The verse is narrative; the broader setting is Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa.

None; it records the king’s assent and inner acceptance of the teaching.

←Previous Verse
Next Verse→