Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

रोरूयते वृषाकारस्त्रिधा बद्धः स कुंभज । काशीविघ्रकरा ये च ये काश्यां पापबुद्धयः

Transliteration

rorūyate vṛṣākārastridhā baddhaḥ sa kuṃbhaja | kāśīvighrakarā ye ca ye kāśyāṃ pāpabuddhayaḥ

Translation

إنه يزأر، على هيئة ثور، مقيَّدًا بثلاثة قيود، يا ابنَ كُمْبها. والذين في كاشي يُحدثون العوائق، والذين يقيمون في كاشي بنية آثمة—

Word by Word

• rorūyate: cries aloud / wails
• rorūyate: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ru (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular); धातोः ‘रु’ (रवणे/रोदने) इत्यस्य तीव्र/पुनरुक्त-प्रयोगः

• vṛṣākāraḥ: one having the form of a bull
• vṛṣākāraḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vṛṣa (प्रातिपदिक) + ākāra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; ‘वृषस्य आकारः’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• tridhā: in three ways / threefold
• tridhā: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: tridhā (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of manner)

• baddhaḥ: bound / tied
• baddhaḥ: Karta-anvayi (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: bandh (धातु) → baddha (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्

• saḥ: he
• saḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम

• kuṃbhaja: O Kumbhaja (Agastya)
• kuṃbhaja: Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kuṃbha (प्रातिपदिक) + ja (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन (8th case), एकवचनम्; ‘कुम्भात् जातः’ इति पञ्चमी-तत्पुरुषः; संबोधन-प्रयोगः

• kāśīvighrakarāḥ: those who cause obstacles in Kāśī
• kāśīvighrakarāḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kāśī (प्रातिपदिक) + vighra (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; ‘काश्याः विघ्रं (विघ्नं) कुर्वन्ति’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्थतः कर्तृवाचकः)

• ye: who / those who
• ye: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• ca: and
• ca: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• ye: who / those who
• ye: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्

• kāśyām: in Kāśī
• kāśyām: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: kāśī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (7th case), एकवचनम्; अधिकरणम् (locative)

• pāpabuddhayaḥ: those of sinful intent
• pāpabuddhayaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pāpa (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः—‘पापा बुद्धिर्येषां ते’

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Skanda Dialogue

Listener: Kumbhaja (Agastya) addressed as ‘son of Kumbha’

Visual Art Cues

Scene: A bull-formed, roaring Rudra-guardian bound ‘threefold’ stands as a fierce sentinel of Kāśī; shadowy figures representing obstructionists recoil in fear within a ghāṭa-temple cityscape.

Characters & Entities

• Vṛṣa-rūpa (bull-formed being)
• Agastya (Kumbhaja)
• Kāśī
• Vighna

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s holiness demands inner dharma; obstructing sacred life or acting with sinful intent invites divine restraint and correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse continues a directional sacred mapping in Kāśī, introducing a bull-formed roaring presence tied to the city’s protection from vighnas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed; it functions as a moral and protective warning within the sthala narrative.