Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

हे यक्षराज रजनीकर चारुमूर्ते श्रीपूर्णभद्रसुतनायक दंडपाणे । त्वं वै तपोजनितदुःखमवैपि सर्वं किं मां बहिर्नयसि काशिनिवासिरक्षिन्

he yakṣarāja rajanīkara cārumūrte śrīpūrṇabhadrasutanāyaka daṃḍapāṇe | tvaṃ vai tapojanitaduḥkhamavaipi sarvaṃ kiṃ māṃ bahirnayasi kāśinivāsirakṣin

يا ملكَ الياكشا، يا جميلَ الهيئة كالقمر، يا قائدَ أبناءِ شري بورنابهَدرا، يا حاملَ العصا! إنك تعلمُ كلَّ ألمٍ وُلِدَ من التقشّف؛ فلماذا تطردني إلى الخارج، يا حاميَ سكانِ كاشي؟

हेO
हे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootहे (अव्यय)
Formसम्बोधनसूचक अव्यय (vocative particle)
यक्षराजO king of Yakṣas
यक्षराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयक्षराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; तत्पुरुषः (यक्षाणां राजा)
रजनीकरO moon (night-maker)
रजनीकर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरजनी (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; तत्पुरुषः (रजनीं करोति/रजनीकरः = चन्द्रः)
चारुमूर्तेO one of beautiful form
चारुमूर्ते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootचारु (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; कर्मधारयः (चारु मूर्तिः यस्य)
श्रीपूर्णभद्रसुतनायकO leader of the son of Śrī Pūrṇabhadra
श्रीपूर्णभद्रसुतनायक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + पूर्णभद्र (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; तत्पुरुषः (पूर्णभद्रस्य सुतस्य नायकः)
दण्डपाणेO staff-in-hand
दण्डपाणे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; बहुव्रीहिः (दण्डः पाणौ यस्य)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
वैindeed
वै:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/अवधारणार्थक अव्यय (indeed)
तपोजनितदुःखम्the suffering produced by austerity
तपोजनितदुःखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + जनित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + दुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; तत्पुरुषः (तपसा जनितं दुःखम्)
अवैपिyou have known, you understood
अवैपि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव√इ (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपद; मध्यमपुरुष; एकवचन
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; विशेषण (qualifying दुःखम्)
किम्why?
किम्:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्ययप्रयोग (why?)
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन
बहिःoutside
बहिः:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (outside)
नयसिyou lead, you take
नयसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलट् (Present); परस्मैपद; मध्यमपुरुष; एकवचन
काशिनिवासिO dweller in Kāśī
काशिनिवासि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक) + निवासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन; तत्पुरुषः (काश्यां निवसति इति)
रक्षिन्O protector
रक्षिन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootरक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative); एकवचन

A sage/devotee addressing the kṣetrapāla (yakṣa-associated guardian imagery)

Tirtha: Kāśī – Daṇḍapāṇi/Kālabhairava as kṣetrapāla

Type: kshetra

Listener: Audience of the Kāśīkhaṇḍa discourse

Scene: The sage addresses the guardian with ornate epithets: a moon-bright yet formidable figure holding a staff (daṇḍa), surrounded by yakṣa-like attendants. The sage’s posture conveys both reverence and anguish, as if being turned away from the city’s boundary.

Y
Yakṣarāja
P
Pūrṇabhadra
D
Daṇḍapāṇi
K
Kāśī

FAQs

A sacred place has guardians and rules; sincere seekers appeal to divine protection when confronted with exclusion or obstacles.

Kāśī, invoked through the epithet “protector of Kāśī’s residents.”

No explicit rite; the verse is a supplication (prārthanā) to the guardian-deity.