Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

हरकोपानले नूनं यदि यातः पतंगताम् । पितामहोपि मां त्रातुं तदा शक्ष्यति नस्फुटम्

harakopānale nūnaṃ yadi yātaḥ pataṃgatām | pitāmahopi māṃ trātuṃ tadā śakṣyati nasphuṭam

إن صرتُ حقًّا كفراشةٍ تقع في لهيب غضب هارا، فلن يقدر حتى الجدّ (براهما) أن ينجّيني حينئذٍ إلا بصعوبةٍ بالغة.

हरकोपानलेin the fire of Hara’s wrath
हरकोपानले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहर-कोप-अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (हरस्य कोपः → हरकोपः; हरकोपस्य अनलः → हरकोपानलः)
नूनम्surely
नूनम्:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-क्रियाविशेषण (particle/adverb of certainty)
यदिif
यदि:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-समुच्चय (conditional conjunction)
यातःhaving gone / having become
यातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (past participle/क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
पतंगताम्the state of being a moth
पतंगताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपतंग-ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘-ताम्’ = ता-प्रत्ययान्त भाववाचक (state/condition)
पितामहःgrandfather (Brahmā)
पितामहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (particle: even/also)
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
त्रातुम्to save
त्रातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootत्रा (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive); प्रयोजनार्थ (to do)
तदाthen
तदा:
Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
शक्ष्यतिwill be able
शक्ष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
स्फुटम्clearly / indeed
स्फुटम्:
Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootस्फुटम् (अव्यय)
Formअव्यय; स्पष्टार्थक-क्रियाविशेषण (adverb: clearly/indeed)

Mārtaṇḍa (Sūrya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Scene: A devotee/speaker imagines being like a moth rushing into the blazing fire of Śiva’s anger; Śiva’s presence is implied as a terrifying, radiant force; Brahmā appears distant and powerless to intervene.

H
Hara (Śiva)
P
Pitāmaha (Brahmā)
M
Mārtaṇḍa (Sūrya)

FAQs

Śiva’s sovereignty is absolute; one should not rely on status or other powers when one has incurred divine displeasure.

The overarching sacred domain is Kāśī, where Śiva’s lordship is especially foregrounded.

None; the verse is a theological metaphor underscoring the peril of offending Śiva.