Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 31

Devanagari script

रासभैः करभैः कीशैः श्वेनैरश्वतरैर्बकैः । स्वप्ने स जीवितं त्यक्त्वा वर्षांते यममीक्षते

Transliteration

rāsabhaiḥ karabhaiḥ kīśaiḥ śvenairaśvatarairbakaiḥ | svapne sa jīvitaṃ tyaktvā varṣāṃte yamamīkṣate

Translation

إذا رأى في المنام أنه مُطارَد أو مُحاط بالحمير والإبل والقرود والكلاب والبغال والكراكي، فبعد أن يترك الحياة، يُبصر يَما عند انقضاء السنة.

Word by Word

• रासभैः: by donkeys
• रासभैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रासभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• करभैः: by camels
• करभैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: करभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• कीशैः: by monkeys/apes
• कीशैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• श्वेनैः: by dogs
• श्वेनैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्वन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• अश्वतरैः: by mules
• अश्वतरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अश्वतर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• बकैः: by cranes/herons
• बकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया (3rd/करण), बहुवचनम्

• स्वप्ने: in a dream
• स्वप्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचनम्

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Kriya (Non-finite verb)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषणम् (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (prior action)

• वर्षान्ते: at the end of the year
• वर्षान्ते: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्षस्य अन्तः)

• यमम्: Yama (lord of death)
• यमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्

• ईक्षते: sees/beholds
• ईक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्? (Ātmanepada usage common: ईक्षते), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A dream-scene where donkeys, camels, monkeys, dogs, mules, and cranes form a chaotic ring around the dreamer; in the distance, Yama’s dark figure and his southern direction loom, suggesting an inevitable summons.

Characters & Entities

• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time is limited; one should live ethically and intensify sādhana before the ‘summons’ of Yama.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Kāśī-khaṇḍa discourse, indirectly reinforcing Kāśī’s liberation-centric worldview.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it provides a one-year time horizon associated with a dream-omen.