Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 160

न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोक्षो न चैव रम्या वसथप्रियस्य । न भोजनाच्छादन तत्परस्य न लोकवित्त ग्रहणे रतस्य

na śabdaśāstrābhiratasya mokṣo na caiva ramyā vasathapriyasya | na bhojanācchādana tatparasya na lokavitta grahaṇe ratasya

لا فكاك لمن انغمس في علم الألفاظ وحده؛ ولا لمن تعلّق بالمساكن الوادعة؛ ولا لمن انصرف إلى الطعام والكساء؛ ولا لمن طاب له جمع ثروة الدنيا.

not/no
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
शब्दशास्त्राभिरतस्यof one devoted to grammar/linguistic treatises
शब्दशास्त्राभिरतस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootशब्दशास्त्र + अभिरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘अभिरत’ (क्त-प्रत्ययान्त) विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (शब्दशास्त्रे अभिरतः)
मोक्षःliberation
मोक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
रम्याःpleasant/delightful (things)
रम्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (अत्र ‘रम्याः’ = रम्याः [वस्तवः/स्त्रियः] इति सामान्य-उपपद)
वसथप्रियस्यof one fond of dwelling/comforts
वसथप्रियस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootवसथ + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वसथं प्रियं यस्य)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
भोजनाच्छादनतत्परस्यof one intent on food and clothing
भोजनाच्छादनतत्परस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभोजन + आच्छादन + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समाहार-द्वन्द्व/समुच्चयार्थ-समासपूर्वक तत्पुरुषः (भोजन-आच्छादनयोः तत्परः)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
लोकवित्तग्रहणेin acquiring worldly wealth
लोकवित्तग्रहणे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोकवित्त + ग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य वित्तं तस्य ग्रहणम्)
रतस्यof one attached/engaged
रतस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘रत’ (क्त-प्रत्ययान्त) विशेषण

Skanda

Tirtha: Kāśī (mokṣa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Mumukṣu-oriented audience in Kāśī

Scene: A scholar with palm-leaf manuscripts sets them aside, leaving a comfortable house behind; he walks toward a simple riverside seat in Kāśī, carrying only a water pot and rosary, turning inward in meditation.

K
Kāśī
M
Mokṣa

FAQs

Mokṣa demands inner detachment; comfort-seeking, greed, and pride in mere learning obstruct liberation.

Kāśī is the implied mokṣa-kṣetra background, where liberation is linked with renunciation and right orientation.

No specific rite; it prescribes vairāgya—freedom from attachment to comfort, consumption, and wealth.