Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69

विधेश्च गौरवं रक्षंस्तथोरी कृतवान्हरः । जंबूद्वीपे यथा काशी निर्वाणपददा सदा

vidheśca gauravaṃ rakṣaṃstathorī kṛtavānharaḥ | jaṃbūdvīpe yathā kāśī nirvāṇapadadā sadā

حِفاظًا على جلالِ فيدهي (براهما)، قبِلَ هارا (شيفا) ذلك على الوجه اللائق. وكما أنّ كاشي في جمبودفيبا تمنحُ أبدًا مقامَ التحرّر (نيرفانا).

विधेःof Vidhi (Brahmā)
विधेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
गौरवम्honour/respect
गौरवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रक्षन्protecting/maintaining
रक्षन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाthus/so
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
उरीassenting/accepting
उरी:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootउरी (अव्यय)
Formअव्यय; स्वीकृत्यर्थक (particle: assent/acceptance)
कृतवान्did/has done
कृतवान्:
Kriya (Main predication/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृतवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (क्तवत्, perfective past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जम्बूद्वीपेin Jambūdvīpa
जम्बूद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजम्बू + द्वीप (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारय-समास (जम्बू-नामकः द्वीपः); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यथाas/just as
यथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
काशीKāśī (Vārāṇasī)
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निर्वाणपददाgiver of the state of liberation
निर्वाणपददा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण + पद + दा (प्रातिपदिक; दा-धातुज)
Formतत्पुरुष-समास (निर्वाणस्य पदं ददाति इति/निर्वाणपदं ददाति); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (काशी-विशेषण)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time: always)

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Kāśī-mahātmya audience (contextual)

Scene: Śiva (Hara) stands as protector of Brahmā’s honor, accepting a decision/boon; behind them, Kāśī is visualized as a luminous city on the Gaṅgā, radiating the ‘nirvāṇa-pada’ promise.

V
Vidhi (Brahmā)
H
Hara (Śiva)
J
Jambūdvīpa
K
Kāśī (Vārāṇasī)
N
Nirvāṇa

FAQs

Kāśī is celebrated as a perpetual liberating kṣetra; honoring divine order and mutual reverence sustains cosmic harmony.

Kāśī (Vārāṇasī), praised as nirvāṇa-pada-dā—ever granting liberation.

No specific ritual is stated in this verse; it asserts the salvific greatness of Kāśī as a sacred field.