Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

Devanagari script

तद्भीषणत्रिशूलेन भिन्नोस्को महाबलः । जघान मुष्टिघातेन वज्रपातोपमेन तम्

Transliteration

tadbhīṣaṇatriśūlena bhinnosko mahābalaḥ | jaghāna muṣṭighātena vajrapātopamena tam

Translation

مع أنّ صدره شُقَّ بذلك التريشولا المهيب، فإنّ الجبّار ضربه بقبضةٍ كأنّها سقوطُ الصاعقة، كالفَجْرَةِ (الفَجْرا)؛ كالفَجْرَةِ الفَجْرا (الفَجْرا) أي الفَجْرَةِ الفَجْرا (الفَجْرا) كالفَجْرَةِ الفَجْرا.

Word by Word

• तत्-भीषण-त्रिशूलेन: with that terrible trident
• तत्-भीषण-त्रिशूलेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भीषण (प्रातिपदिक) + त्रिशूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (त्रिशूल), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (तस्य भीषणेन त्रिशूलेन)

• भिन्न-उरस्कः: whose chest was split
• भिन्न-उरस्कः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भिन्न (भिद्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + उरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘भिन्नम् उरः यस्य’

• महाबलः: the very strong one
• महाबलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• जघान: struck/killed
• जघान: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मुष्टि-घातेन: with a blow of the fist
• मुष्टि-घातेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुष्टि (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (मुष्ट्या घातः)

• वज्र-पात-उपमेन: like a thunderbolt’s strike
• वज्र-पात-उपमेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वज्र (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (घातस्य विशेषणरूपे), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; (वज्रपातस्य उपमः)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda addressing Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Despite a chest wound from the trident, the mighty Vidyādhara delivers a thunderbolt-like fist strike to the rākṣasa—an explosive reversal in the duel.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Vidyādhara
• Triśūla
• Vajra (as simile)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Courage and resolve can rise even amid wounds; dharmic resistance is portrayed as unyielding strength.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.