Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63
Devanagari script
इतोरण्यात्ततो याति ततोरण्यादितो व्रजेत् । वनाद्वनांतरं भ्रांत्वा खिन्नः सोपि वनेचरः
Transliteration
itoraṇyāttato yāti tatoraṇyādito vrajet | vanādvanāṃtaraṃ bhrāṃtvā khinnaḥ sopi vanecaraḥ
Translation
كان يذهب من هذه الغابة إلى تلك، ثم من تلك يعود إلى هذه. يتخبّط من وادٍ إلى وادٍ ومن شجرٍ إلى شجر، حتى أعياه التعب ذلك الساكن للغاب.
Word by Word
इतःfrom here
इतः:
Source marker (अपादानार्थ)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'from here')
अरण्यात्from the forest
अरण्यात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
ततःthen/from there
ततः:
Discourse/sequence (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: 'then/from there')
यातिgoes
याति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen/from there
ततः:
Sequence marker (क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततस् (अव्यय)
Formअव्यय (from there/then)
अरण्यात्from the forest
अरण्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
इतःto here
इतः:
Direction marker (दिशा/गति)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्यय (to here/from here; here: 'to this side')
व्रजेत्would go/should go
व्रजेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
वनात्from a forest
वनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
वन-अन्तरम्another forest/forest-interior
वन-अन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वन + अन्तर)
भ्रान्त्वाhaving wandered
भ्रान्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): 'having wandered'
खिन्नःweary
खिन्नः:
Karta-qualifier (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootखिन्न (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; विशेषणम्
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Emphasis/association (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle: 'also/even')
वनेचरःthe forest-dweller
वनेचरः:
Karta-apposition (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootवनेचर (प्रातिपदिक; वन + चर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः
Speaker
Narrative voice (Skanda relating to Agastya)
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣis / addressed to 'muni'
Visual Art Cues
Scene: A sequence-like scene: the same ascetic appears multiple times along different forest paths, suggesting looping travel; his posture slumps with fatigue as dusk approaches.
Characters & Entities
V
vanecaraA
araṇyaFAQs
Aimless wandering symbolizes inner confusion; without right guidance, effort becomes fatigue.
No specific tirtha is named; the verse is part of the Kāśī Khaṇḍa’s moral narrative.
None.