Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 30›Shloka 110
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

दैनंदिनेऽथ प्रलये त्रिशूलकोटौ समुत्क्षिप्य पुरीं हरः स्वाम् । बिभर्ति संवर्त महास्थिभूषणस्ततो हि काशी कलिकालवर्जिता

Transliteration

dainaṃdine'tha pralaye triśūlakoṭau samutkṣipya purīṃ haraḥ svām | bibharti saṃvarta mahāsthibhūṣaṇastato hi kāśī kalikālavarjitā

Translation

عند الانحلال اليومي، ثم عند الانحلال الكوني العظيم، يرفع هارا مدينته الخاصة على سنان رمحه الثلاثي ويحملها—هو السَّمْفَرْتا الجليل، المتزيّن بعظامٍ عظيمة. لذلك فإن كاشي منزّهة عن آفة عصر كالي.

Word by Word
दैनंदिनेin the daily (cycle)/day by day
दैनंदिने:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदैनंदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; कालाधिकरण
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
प्रलयेat dissolution
प्रलये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
त्रिशूलकोटौon the trident’s tip/edge
त्रिशूलकोटौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिशूल + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (location: on the tip/edge of the trident)
समुत्क्षिप्यhaving lifted up
समुत्क्षिप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-उत्-क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वाम्his own
स्वाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; आत्मीयार्थक-विशेषण
बिभर्तिbears/supports
बिभर्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
संवर्त(as) Saṃvarta (the cosmic dissolution form)
संवर्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंवर्त (प्रातिपदिक; विशेषण/नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; हरः इति विशेषण (epithet: ‘at the time of saṃvarta’)
महास्थिभूषणःwhose ornament is great bones
महास्थिभूषणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + अस्थि + भूषण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषण (one whose ornament is great bones)
ततःtherefore
ततः:
Hetu (Reason/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (therefore/from that)
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
काशीKāśī
काशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कलिकालवर्जिताdevoid of the Kali age
कलिकालवर्जिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकलि + काल + वर्जित (वृज्/वर्ज् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्तान्त-विशेषण
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Kalaśaja)

Visual Art Cues

Scene: Cosmic dissolution: dark swirling waters and collapsing worlds; Śiva (Saṃvarta-like, bone-ornamented) raises Kāśī—miniature city with temples and ghats—balanced on the tip of his trident, serene amid chaos.

Characters & Entities
H
Hara (Śiva)
K
Kāśī (Vārāṇasī)
T
Triśūla (trident)
P
Pralaya
K
Kali-yuga (Kali-kāla)
S
Saṃvarta

FAQs

Kāśī is presented as Śiva’s own imperishable city, protected beyond ordinary cosmic cycles and moral decline.

Kāśī (Vārāṇasī) as Śiva’s city, upheld even during pralaya.

No direct ritual is prescribed; the verse provides theological grounding for Kāśī’s exceptional sanctity.

←Previous Verse
Next Verse→