Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25
Devanagari script
आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽद्याऽप्राऽर्यसेविता । आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्यात्वानंदाऽश्वासदायिनी
Transliteration
āścaryamūrtirāyuṣyā hyāḍhyā'dyā'prā'ryasevitā | āpyāyinyāptavidyā'khyātvānaṃdā'śvāsadāyinī
Translation
هي هيئةٌ عجيبةٌ تمنحُ طولَ العمر؛ غنيةٌ حقًّا، أزليةٌ أولى، يخدمُها النبلاء. تُغذّي وتُتمّم؛ مشهورةٌ بأنها نيلُ المعرفةِ القويمة، فتمنحُ الفرحَ والطمأنينة.
Word by Word
आश्चर्यमूर्तिःwonder-form; marvelous embodiment
आश्चर्यमूर्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक) + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (आश्चर्या मूर्तिः)
आयुष्याlife-giving; promoting longevity
आयुष्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयुष्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (आयुः ददाति/आयुष्मती)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; emphasis/indeed
आढ्याwealthy, rich
आढ्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
आद्याprimordial, first
आद्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
अप्राunattained/unsurpassed
अप्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअप्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; ‘अप्रा’ = not reached/unsurpassed (rare epithet)
आर्यसेविताserved by the noble
आर्यसेविता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआर्य (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘सेवित’; तृतीया-तत्पुरुषः (आर्यैः सेविता)
आप्यायिनीnourishing, causing growth
आप्यायिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआप्यायिन् (प्रातिपदिक; from √प्याय् with आ-)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
आप्तविद्याpossessing attained/true knowledge
आप्तविद्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआप्त (कृदन्त; √आप्) + विद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (आप्ता विद्या यस्याः/आप्तविद्या)
अख्याrenowned
अख्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्; ‘अख्या’ = renowned/famed (from √ख्या)
त्वyou
त्व:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootत्व (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; vocative-emphasis/‘you indeed’
आनन्दाblissful
आनन्दा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआनन्द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
आश्वासदायिनीgiver of consolation/relief
आश्वासदायिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootआश्वास (प्रातिपदिक) + दायिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (आश्वासं ददाति इति)
Speaker
Skanda (contextual attribution within Kāśīkhaṇḍa dialogue)
Characters & Entities
G
GaṅgāFAQs
Gaṅgā’s tīrtha-grace is described as nourishment for life and mind—longevity, knowledge, and inner consolation arise from her sanctity.
Gaṅgā in Kāśī, revered as a primordial, noble-served source of sustenance and spiritual reassurance.
No explicit prescription; the emphasis is on stuti and reliance on Gaṅgā’s nourishing presence.