Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51
Devanagari script
चित्रगुप्त उवाच । गर्भाधानादिकं कर्म प्राक्कृतं नास्य केनचित् । जातकर्मकृतं नास्य पित्राऽज्ञानवता हरे
Transliteration
citragupta uvāca | garbhādhānādikaṃ karma prākkṛtaṃ nāsya kenacit | jātakarmakṛtaṃ nāsya pitrā'jñānavatā hare
Translation
قال تشيتراجوبتا: "بالنسبة له، لم يتم إجراء أي من الطقوس السابقة للولادة بدءاً من جاربادانا. حتى طقوس الولادة لم يقم بها والده، الذي كان جاهلاً - يا هاري".
Word by Word
चित्रगुप्तःCitragupta
चित्रगुप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रगुप्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: √वच् (to speak)
गर्भाधानादिकम्beginning with garbhādhāna
गर्भाधानादिकम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगर्भाधान + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (गर्भाधानम् आदिः यस्य)
कर्मrite / act
कर्म:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्राक्कृतम्prescribed/earlier (traditional)
प्राक्कृतम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राक्कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अस्यof him
अस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
केनचित्by anyone
केनचित्:
Karana (Agent/instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, एकवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: ‘by anyone’)
जातकर्मकृतम्the jātakarma performed
जातकर्मकृतम्:
Karma (Object/predicate complement)
TypeAdjective
Rootजातकर्म + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (जातकर्म कृतम्)
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अस्यof him
अस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पित्राby (his) father
पित्रा:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अज्ञानवताignorant
अज्ञानवता:
Karana (Instrument qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअज्ञानवत् (प्रातिपदिक) = अज्ञान + वत्
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पित्रा)
हरेO Hari
हरे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
Speaker
Citragupta
Characters & Entities
C
CitraguptaH
HariG
GarbhādhānaJ
JātakarmaF
Father (pitā)FAQs
Neglect of saṃskāras reflects disregard for dharma and becomes part of one’s moral account.
No single tīrtha is named; the passage sits within Kāśīkhaṇḍa’s wider Kāśī-māhātmya framework.
Garbhādhāna and jātakarma are referenced as essential saṃskāras that were not performed.