Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

pratigrahe samarthā hi ye pratigrahavarjitāḥ | ta ete matpriyā viprāstyaktatīrtha pratigrahāḥ

مع أنهم قادرون على قبول العطايا، فإن أولئك البراهمة الذين يمتنعون عن أخذ الهبات—ولا سيما ما كان منها مرتبطًا بالارتزاق من التيرثا—أولئك هم أحبّ الناس إليّ.

प्रतिग्रहेin accepting gifts
प्रतिग्रहे:
Adhikarana (Domain/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
समर्थाःcapable
समर्थाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
हिindeed
हि:
Modifier (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
येwho
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
प्रतिग्रह-वर्जिताःavoiding acceptance of gifts
प्रतिग्रह-वर्जिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतिग्रह (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रतिग्रहात् वर्जिताः); कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
एतेthese
एते:
Apposition (सम्बन्ध/विशेष्य)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
मत्-प्रियाःdear to me
मत्-प्रियाः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी-एकवचन-रूप; pronominal base) + प्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (मम प्रियाः)
विप्राःBrahmins
विप्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
त्यक्त-तीर्थ-प्रतिग्रहाःhaving abandoned gift-taking at tīrthas
त्यक्त-तीर्थ-प्रतिग्रहाः:
Karta (Predicate adjective/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + प्रतिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तीर्थप्रतिग्रहं त्यक्तवन्तः); कृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त

Skanda

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages (frame; not explicit in verse)

Scene: A learned brāhmaṇa at a ghat politely declining offered coins while blessing the donor; nearby, pilgrims perform simple worship without ostentation; the scene emphasizes dignity, restraint, and non-transactional sanctity.

V
Vipra (brāhmaṇa)
P
Pratigraha
T
Tīrtha

FAQs

Integrity and non-exploitation of sacred places—refusing gifts despite eligibility—is praised as beloved to the divine.

No single tīrtha is named; the verse addresses ethical conduct related to tīrthas in general.

A moral prescription: avoid pratigraha (gift-acceptance), especially as a livelihood connected to pilgrimage.