Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

ब्रह्मचर्यमिदं चैषा करुणा भारतीत्वियम् । श्रुतिस्मृतीतिहासार्थ चरितार्था अमीजनाः

Transliteration

brahmacaryamidaṃ caiṣā karuṇā bhāratītviyam | śrutismṛtītihāsārtha caritārthā amījanāḥ

Translation

هذا هو البراهماتشاريا (brahmacarya)، وهذه هي الرحمة؛ وهذه حقًّا هي الكلمة المقدّسة، بهاراتي (Bhāratī). وهؤلاء القوم هم تمام تحقيق معنى الشروتي (Śruti) والسمريتي (Smṛti) والإيتيهاسا (Itihāsa).

Word by Word

• ब्रह्मचर्यम्: brahmacarya, celibate discipline
• ब्रह्मचर्यम्: Karta (Subject/Predicate-nominative)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक; ब्रह्म + चर्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; (predicate/subject sense)

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• एषा: this (she/this one)
• एषा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• करुणा: compassion
• करुणा: Karta (Subject/Predicate-nominative)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• भारतीत्वि: Bhāratī-ness / eloquence (as Sarasvatī)
• भारतीत्वि: Karta (Subject/Predicate-nominative)
• Type: Noun
• Root: भारतीत्वि (प्रातिपदिक; भारती + त्वि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; भाववाचक/तद्धितान्त (state of being Bhāratī)

• इयम्: this
• इयम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुति: Vedic revelation
• श्रुति: Samasa-member
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपद

• स्मृति: tradition (Smṛti)
• स्मृति: Samasa-member
• Type: Noun
• Root: स्मृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपद

• इतिहास: itihāsa, epic history
• इतिहास: Samasa-member
• Type: Noun
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपद

• अर्थ: meaning/purport
• अर्थ: Samasa-member
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपद

• चरितार्थाः: fulfilled, having achieved the purpose
• चरितार्थाः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चरितार्थ (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित—चरित + अर्थ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; विशेषण (fulfilled in purpose)

• अमी: these (those)
• अमी: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सर्वनाम

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

Speaker

Brahmā (context continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and other ṛṣis (typical Naimiṣāraṇya audience)

Visual Art Cues

Scene: A serene Kāśī setting where ascetics and compassionate householders appear as embodiments of Vedic meaning; sacred speech visualized as a luminous presence over disciplined devotees.

Characters & Entities

• Śruti
• Smṛti
• Itihāsa
• Bhāratī (Sarasvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is not merely textual; it becomes complete when lived—through discipline, compassion, and truthful sacred speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī-khaṇḍa milieu implies Kāśī as a place where scriptural ideals are realized in exemplary lives.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is prescribed; the verse elevates ethical vows (brahmacarya) and compassion as core observances.