Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

शिवदेव गिरीश महेश विभो विभवप्रद गिरिश शिवेशमृड । मृडयोडुपतिध्र जगत्त्रितयं कृतयंत्रणभक्तिविघातकृताम्

śivadeva girīśa maheśa vibho vibhavaprada giriśa śiveśamṛḍa | mṛḍayoḍupatidhra jagattritayaṃ kṛtayaṃtraṇabhaktivighātakṛtām

يا شيفا الإلهي، يا جِريشا، يا مهيشا، يا فيبهو، واهبَ الازدهار؛ يا ربَّ الجبل، يا ربَّ شيفا (الإلهة)، يا مُرِدا. يا حاملَ القمر—اجعل العوالمَ الثلاثة مباركة، واهدِم القيودَ التي تعوق العبادةَ المخلصة.

शिव-देवO auspicious god
शिव-देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः—‘शिवः देवः’
गिरीशO lord of the mountain
गिरीश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘गिरेः ईशः’
महेशO great lord
महेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् ईशः’
विभोO all-pervading one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
विभव-प्रदO giver of prosperity/power
विभव-प्रद:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक) + प्रद (प्र+दा धातु, क्विप्/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः—‘विभवं प्रददाति’
गिरिशO Girīśa
गिरिश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
शिव-ईश-मृडO Śiva, Lord, Mr̥ḍa
शिव-ईश-मृड:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक) + मृड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; समाहार-द्वन्द्ववत् स्तुत्यर्थ-समुच्चयः (multiple epithets)
मृडयO Mr̥ḍa (gracious one)
मृडय:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमृड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन (Vedic/poetic vocative form)
उडुपति-ध्रO bearer of the moon
उडुपति-ध्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउडु (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक) + ध्र (धृ धातु, क्विप्/प्रातिपदिक ‘bearer’)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘उडुपतेः (चन्द्रस्य) धर्ता’
जगत्-त्रितयम्the three worlds
जगत्-त्रितयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रितय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘जगतां त्रितयम्’
कृत-यन्त्रण-भक्ति-विघात-कृताम्of those who have obstructed devotion by devising restraints/contrivances
कृत-यन्त्रण-भक्ति-विघात-कृताम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त/कृदन्त) + यन्त्रण (प्रातिपदिक) + भक्ति (प्रातिपदिक) + विघात (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6/षष्ठी), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः; ‘(तासाम्) कृत-विघातः’ इत्यर्थः—‘those who have caused obstruction to devotion by making restraints/contrivances’

Aṅgiras

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Audience within Kāśī-māhātmya frame

Scene: Śiva as Giriśa and Śiveśa, crescent moon on matted hair, radiating protective energy over the three worlds; dark knots/ropes symbolizing ‘restraints’ snapping as devotion rises like a flame from the devotee’s heart.

Ś
Śiva
P
Pārvatī (Śivā)
M
Moon (candra)

FAQs

Devotion flourishes when divine grace removes inner and outer impediments; Śiva is invoked as the universal benefactor.

Kāśī is the contextual sacred field, where Śiva is approached as Viśveśvara, remover of obstacles to bhakti.

None directly; it is a prayer (stuti) seeking obstacle-removal and auspiciousness.