Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 11

Devanagari script

किमन्येनात्र तीर्थेन यत्र देवो जनार्द्दनः । स्वयं वसति नित्यं हि सर्वेषामनुकम्पया

Transliteration

kimanyenātra tīrthena yatra devo janārddanaḥ | svayaṃ vasati nityaṃ hi sarveṣāmanukampayā

Translation

فما الحاجة هنا إلى تيرثا آخر، ما دام الإله جناردانا نفسه يقيم هنا أبدًا، رحمةً بجميع الخلق؟

Word by Word

• किम्: what (use)
• किम्: Prashna (Interrogative/प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम

• अन्येन: with another
• अन्येन: Instrument (करण)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• तीर्थेन: by/with a tīrtha
• तीर्थेन: Instrument (करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb)

• देवः: the Lord
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• जनार्द्दनः: Janārdana
• जनार्द्दनः: Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जनार्द्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विष्णोर्नाम

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक-अव्यय (reflexive/emphatic adverb)

• वसति: dwells
• वसति: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक-निपात (particle)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• अनुकम्पया: out of compassion
• अनुकम्पया: Hetu/Instrument (हेतु/करण)
• Type: Noun
• Root: अनुकम्पा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Skanda Purāṇa narrative context; exact speaker not in snippet)

Characters & Entities

• Janārdana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest pilgrimage is where the Lord is believed to abide—divine compassion makes the place spiritually complete.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya tīrtha of the chapter, defined by Janārdana’s nitya-vāsa (eternal dwelling).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; the verse establishes the supremacy of the place due to the deity’s continual presence.