Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 18

Devanagari script

त्वं माता सर्वदेवानां त्वं च यज्ञस्य कारणम् । त्वं तीर्थं सर्वतीर्थानां नम स्तेऽस्तु सदानघे

Transliteration

tvaṃ mātā sarvadevānāṃ tvaṃ ca yajñasya kāraṇam | tvaṃ tīrthaṃ sarvatīrthānāṃ nama ste'stu sadānaghe

Translation

أنتِ أمُّ جميع الآلهة، وأنتِ عِلّةُ اليَجْنَة (yajña) ذاتها. أنتِ التيرثا (tīrtha) بين جميع التيرثات؛ لكِ السجود، يا من أنتِ أبدًا بلا دنس.

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Pronoun nominative singular

• माता: mother
• माता: Predicate nominative (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• सर्वदेवानाम्: of all the gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + देव (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (सर्वे देवाः); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• यज्ञस्य: of sacrifice
• यज्ञस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular

• कारणम्: cause/reason
• कारणम्: Predicate nominative (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (predicate)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• तीर्थम्: holy place/pilgrimage
• तीर्थम्: Predicate nominative (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here predicate nominative

• सर्वतीर्थानाम्: of all tīrthas
• सर्वतीर्थानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (सर्वाणि तीर्थानि); षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभूत)
• Form: अव्यय; नमस्कारार्थक-निपात (salutation)

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; Dative singular (to you)

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/विधि), प्रथमपुरुष, एकवचन; Imperative/benedictive ‘let it be’

• सदा: always
• सदा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (always)

• अनघे: O blameless one
• अनघे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular (O sinless one)

Speaker

Devāḥ (collective hymn of the gods to Kāma-dhenū)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāma-dhenū (as ‘tīrthaṃ sarvatīrthānām’)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A direct hymn to Kāma-dhenū: she is envisioned as radiant, maternal, and cosmic—within her are symbols of yajña and tīrthas; devas bow in unison.

Characters & Entities

• Kāma-dhenū
• yajña
• tīrtha
• devāḥ

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sacred is not merely a place but a living source of dharma—nourishing gods, sacrifice, and pilgrimage merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rather than a geographic tīrtha, the verse elevates Kāma-dhenū herself as ‘the tīrtha of all tīrthas’ within the Dharmāraṇya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Theological framing of yajña: Kāma-dhenū is praised as its cause; the practice implied is stuti and reverential worship.