Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अतस्तद्भक्तिलेशस्य माहात्म्यं वर्ण्यते मया । अपि कल्पायुषा नालं वक्तुं विस्तरतः क्वचित्

Transliteration

atastadbhaktileśasya māhātmyaṃ varṇyate mayā | api kalpāyuṣā nālaṃ vaktuṃ vistarataḥ kvacit

Translation

«فلذلك سأصف عظمةَ حتى لمحةٍ يسيرةٍ من تلك العبادة؛ فلو امتدّ العمر قدرَ كَلْبَةٍ كاملة لما كفى لبيانها تفصيلاً على التمام.»

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतौ-अव्यय (therefore/for this reason)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धार्थे (used as demonstrative in compound); अव्यक्त-निर्देश

• भक्ति: devotion
• भक्ति: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• लेशस्य: of a small portion/trace
• लेशस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• तद्भक्तिलेशस्य: of even that small trace of devotion
• तद्भक्तिलेशस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् + भक्ति + लेश (प्रातिपदिक); तद्भक्तिलेश (समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (तस्य भक्तेः लेशः)

• माहात्म्यम्: greatness; glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन

• वर्ण्यते: is described
• वर्ण्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वर्ण् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतु)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• अपि: even; also
• अपि: Emphasis/Connector (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)

• कल्पायुषा: with a lifespan of a kalpa
• कल्पायुषा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कल्प + आयुस् (प्रातिपदिक); कल्पायुस् (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुष (कल्पस्य आयुः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अलम्: enough; sufficient
• अलम्: Predicate (पर्याप्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: अलम् (अव्यय)
• Form: पर्याप्त्यर्थक-अव्यय (sufficient/enough)

• वक्तुम्: to speak
• वक्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + तुमुन् (कृत्)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive), अव्ययभाव

• विस्तरतः: in detail
• विस्तरतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: 'in detail')

• क्वचित्: ever; anywhere
• क्वचित्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (at any time/anywhere)

Speaker

Sūta

Characters & Entities

• Sūta
• Bhakti
• Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti is portrayed as immeasurable in merit—so potent that even a tiny portion of it surpasses ordinary reckoning.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is mentioned; the emphasis is theological—on devotion’s boundless power.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; the passage prepares for praise of devotional practices (like japa and kathā).