Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 88

जलशायं प्रपश्यन्ति प्रत्यक्षं सुरनायकम् । पक्षोपवासं पाराकं व्रतं चान्द्रायणं शुभम्

jalaśāyaṃ prapaśyanti pratyakṣaṃ suranāyakam | pakṣopavāsaṃ pārākaṃ vrataṃ cāndrāyaṇaṃ śubham

إنهم يشاهدون الربّ المضطجع على الماء، قائد الآلهة (السورَة)، مشاهدةً عياناً أمام أعينهم؛ و(يمارسون) صوم النصف شهر، ونسك باراكا (Pārāka)، ونذر تشاندرايانا (Cāndrāyaṇa) المبارك.

जलशायम्the water-reclining (Lord)
जलशायम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootजल + शाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘जलशायी’ इत्यर्थे ‘जलशायम्’ (the one who lies on the waters)
प्रपश्यन्तिbehold
प्रपश्यन्ति:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन — ‘प्रपश्यन्ति’ (see clearly/behold)
प्रत्यक्षम्directly, manifest
प्रत्यक्षम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रत्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘प्रत्यक्षम्’ (directly/manifest), ‘सुरनायकम्/जलशायम्’ इति विशेषणम्
सुरनायकम्leader of the gods
सुरनायकम्:
Karma (Object apposition)
TypeNoun
Rootसुर + नायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘सुराणां नायकः’ (leader of the gods)
पक्षोपवासम्fortnight fast
पक्षोपवासम्:
Karma (Object, listed item)
TypeNoun
Rootपक्ष + उपवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘पक्षे उपवासः’ (fortnight-fast)
पाराकम्pārāka vow
पाराकम्:
Karma (Object, listed item)
TypeNoun
Rootपाराक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘पाराकम्’ (pārāka vow/fast)
व्रतम्vow
व्रतम्:
Karma (Object, listed item)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘व्रतम्’ (vow)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) — ‘and’
चान्द्रायणम्cāndrāyaṇa vow
चान्द्रायणम्:
Karma (Object, listed item)
TypeNoun
Rootचान्द्रायण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘चान्द्रायणम्’ (cāndrāyaṇa vow)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — ‘शुभम्’ (auspicious), ‘चान्द्रायणम्’ इति विशेषणम्

Unspecified

Tirtha: Jalaśāyī-darśana (Viṣṇu) in Revā context (implied)

Type: kshetra

Scene: A visionary scene: Viṣṇu reclining on the cosmic waters (Ananta-śayana), appearing ‘before the eyes’ of pilgrims on a riverbank; nearby, ascetics/pilgrims observe fasting vows with simple water pots and prayer beads.

J
Jalaśāyī (Viṣṇu)
S
Suranāyaka (Lord of the gods)

FAQs

Sacred sight (darśana) and disciplined vows together refine devotion and bring divine presence into direct experience.

The Revākhaṇḍa tīrtha setting is implied; the verse highlights direct darśana of Jalaśāyī in that sacred locale.

Observances of pakṣopavāsa (fortnight fast), Pārāka, and Cāndrāyaṇa vrata.