Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सर्वान्कामानवाप्नोति सम्पूज्य परमेश्वरम् । कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्यां सर्वकालं नराधिप । येऽर्चयन्ति सदा देवं ते न यान्ति यमालयम्

Transliteration

sarvānkāmānavāpnoti sampūjya parameśvaram | kṛṣṇāṣṭamyāṃ caturdaśyāṃ sarvakālaṃ narādhipa | ye'rcayanti sadā devaṃ te na yānti yamālayam

Translation

من عبدَ الربَّ الأعلى عبادةً تامّة نالَ جميعَ المرادات. أيها الملك، سواءً في كريشناشتَمي، أو في اليوم القمري الرابع عشر، أو في كل زمان—فالذين يداومون على عبادة الإله لا يذهبون إلى دار يَما.

Word by Word

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषण (qualifier)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु) उपसर्गः अव-
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• सम्पूज्य: having duly worshipped
• सम्पूज्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूज् (धातु) उपसर्गः सम्-; क्त्वान्त (absolutive)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)

• परमेश्वरम्: the Supreme Lord
• परमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः कर्मधारय (परमः ईश्वरः)

• कृष्णाष्टम्याम्: on the dark-fortnight eighth (Kṛṣṇāṣṭamī)
• कृष्णाष्टम्याम्: Adhikaraṇa (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; समासः कर्मधारय (कृष्णा अष्टमी)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth lunar day (Caturdaśī)
• चतुर्दश्याम्: Adhikaraṇa (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; द्विगु-समास (चतुर्दश + ई)

• सर्वकालम्: at all times
• सर्वकालम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (सर्वेषु कालेषु/सर्वकालः)

• नराधिप: O king (lord of men)
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• अर्चयन्ति: worship
• अर्चयन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन

• सदा: always
• सदा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• देवम्: the god (Deity)
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; अन्वय-प्रदर्शक (correlative pronoun)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd), बहुवचन

• यमालयम्: to Yama’s abode
• यमालयम्: Gati-karma (Destination/गतिकर्म)
• Type: Noun
• Root: यम + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः तत्पुरुष (यमस्य आलयः)

Speaker

Śrīmārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: A king addressed by a sage; a devotee performing steady worship before a liṅga or Parameśvara icon, with lunar tithi symbols (Aṣṭamī, Caturdaśī) in the sky; Yama’s noose receding in the background.

Characters & Entities

• Parameśvara (Śiva)
• Kṛṣṇāṣṭamī
• Caturdaśī
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steady devotion to Parameśvara (Śiva), expressed through sincere worship, grants both worldly fulfillment and liberation from fearful post-death destinies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within this adhyāya’s context, the promise is tied to worship at Pūtikeśvara and its tīrtha on the Narmadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Regular arcana (worship) of Śiva is prescribed, with special mention of Kṛṣṇāṣṭamī and Caturdaśī as potent observance days.