Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 84›Shloka 10
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

ततस्तदालापकुतूहली हरो निजांशभाजं कपिमुग्रतेजसम् । उवाच द्वारान्तरदत्तदृष्टिः पुरःस्थितं प्रेक्ष्य कपीश्वरं पुनः

Transliteration

tatastadālāpakutūhalī haro nijāṃśabhājaṃ kapimugratejasam | uvāca dvārāntaradattadṛṣṭiḥ puraḥsthitaṃ prekṣya kapīśvaraṃ punaḥ

Translation

حينئذٍ تكلّم هارا (شيفا) ثانيةً، وقد استبدّ به الفضول من ذلك الحديث، مُرسِلًا نظره من داخل الباب، بعدما تأمّل سيّد القردة القويّ شديد التوهّج، الشريك في نصيبٍ من جوهره الإلهي، قائمًا أمامه.

Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध-काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: 'ततः' = thereafter/then
tad-ālāpa-kutūhalīcurious about that conversation
tad-ālāpa-kutūhalī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ālāpa (प्रातिपदिक) + kutūhalin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (तदालापे कुतूहली)
haraḥHara (Śiva)
haraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
nija-aṃśa-bhājampartaking of his own portion (i.e., his own share/emanation)
nija-aṃśa-bhājam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक) + bhāj (प्रातिपदिक; भज्-धातुजन्य)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (निजांशं भजति इति)
kapimthe monkey
kapim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ugra-tejasamof fierce splendor
ugra-tejasam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः = कर्मधारय (उग्रं तेजः यस्य)
uvācasaid/spoke
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
dvāra-antara-datta-dṛṣṭiḥhaving cast his gaze through the doorway/interstice
dvāra-antara-datta-dṛṣṭiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdvāra (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक) + datta (कृदन्त; दा-धातु) + dṛṣṭi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्; समासः = तत्पुरुष (द्वारान्तरं दत्तदृष्टिः)
puraḥ-sthitamstanding in front
puraḥ-sthitam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootpuraḥ (अव्यय/उपसर्गवत्) + sthita (कृदन्त; स्था-धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) 'स्थित'; समासः = तत्पुरुष (पुरः स्थितम्)
prekṣyahaving looked at
prekṣya:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootprekṣ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund) = having looked/after seeing
kapīśvaramthe lord of monkeys
kapīśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः = तत्पुरुष (कपीनाम् ईश्वरः)
punaḥagain/further
punaḥ:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = again/further
Speaker

Narrator (contextual), leading into Śiva’s speech

Visual Art Cues

Scene: Śiva stands just within a doorway, half-turned, casting a sidelong gaze outward at Hanumān—fiercely radiant, poised and reverent—before Śiva speaks again.

Characters & Entities
H
Hara (Śiva)
H
Hanumān (Kapīśvara)

FAQs

Divine compassion responds to sincere inquiry; Śiva himself intervenes to direct the seeker toward purifying sacred geography.

Not yet named; the next verses explicitly highlight Revā (Narmadā) and other sin-destroying rivers.

None in this verse; it introduces Śiva’s forthcoming instruction on bathing at holy rivers and a specific Revā tīrtha.

←Previous Verse
Next Verse→