Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

नीयते स परे लोके यावदिन्द्राश्चतुर्दश । ततः स्वर्गाच्च्युतो मर्त्यो राजा भवति धार्मिकः

Transliteration

nīyate sa pare loke yāvadindrāścaturdaśa | tataḥ svargāccyuto martyo rājā bhavati dhārmikaḥ

Translation

يُساق إلى العوالم العليا ما دامت أربعةَ عشرَةَ إندرا تتعاقب في الملك. ثم إذا سقط من السماء وُلد بين البشر ملكًا بارًّا قائمًا بالدارما.

Word by Word

• नीयते: is led
• नीयते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोगः (passive: ‘is led’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; सर्वनाम

• परे: in the higher
• परे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; विशेषणम्

• लोके: world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्

• यावत्: as long as
• यावत्: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; परिमाण/अवधि-वाचकम् (adverb: ‘as long as/until’)

• इन्द्राः: Indras
• इन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा बहुवचनस्य विशेषणरूपेण; संख्या-विशेषणम् (numeral: fourteen)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; अपादान/क्रमवाचकम् (adverb: ‘then/from there’)

• स्वर्गात्: from heaven
• स्वर्गात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी (5th/Ablative) एकवचनम्

• च्युतः: fallen (down)
• च्युतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: च्युत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √च्यु (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; विशेषणम् (‘fallen/departed’)

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• राजा: king
• राजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• भवति: becomes
• भवति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• धार्मिकः: righteous
• धार्मिकः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धार्मिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; विशेषणम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextually, continuing instruction to Yudhiṣṭhira in Revā-khaṇḍa narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā tīrtha (context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A soul escorted by celestial beings through shining halls of svarga; a time-wheel marked ‘14 Indras’ turns; then the soul descends to earth, crowned as a dharmic king among grateful subjects.

Characters & Entities

• Indra
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to sacred tīrthas and dharma yields long-lasting heavenly merit and culminates in righteous worldly leadership.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) tīrtha tradition of the Revā Khaṇḍa, emphasizing the river’s merit-giving power.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is stated in this verse; it states the fruit (phala) accruing from prior meritorious tīrtha-service.