Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

सप्तकल्पक्षये प्राप्ते त्वयेयं सह सुव्रत । न मृता च महाभागा किमतः पुण्यमुत्तमम्

saptakalpakṣaye prāpte tvayeyaṃ saha suvrata | na mṛtā ca mahābhāgā kimataḥ puṇyamuttamam

حتى حين حلَّ فناءُ سبعةِ كالبات، بقيت معك، يا صاحبَ النذرِ الحسن؛ هذه المباركةُ العظيمة لم تهلك—فأيُّ قداسةٍ أسمى من ذلك؟

सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषण; (समासपूर्वपद)
कल्पक्षयेat the end of the kalpa
कल्पक्षये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कल्पस्य क्षयः)
प्राप्तेwhen (it) has come/arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Root√आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) क्त; ‘when (it is) reached/arrived’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
इयम्this (she)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपसर्गसदृश (preposition/adverb)
सुव्रतO man of good vows
सुव्रत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (सुन्दरं व्रतम् यस्य) संबोधन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
मृताdead
मृता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√मृ (धातु) → मृत (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (past passive participle) क्त; ‘dead’
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
महाभागाmost fortunate, noble
महाभागा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्याः) विशेषण
किम्what?
किम्:
Predicate/Interrogative (प्रश्न)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
अतःtherefore; from this
अतः:
Hetu/Reason marker (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थ (therefore/from this)
पुण्यम्merit, holy act
पुण्यम्:
Predicate (प्रत्यय/विशेष्य)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
उत्तमम्supreme, best
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (qualifying पुण्यम्)

Yudhiṣṭhira

Tirtha: Revatī/Narmadā

Type: river

Listener: Addressed interlocutor: 'suvrata' (a vow-keeper)

Scene: A cosmic tableau: cycles of dissolution hinted by dark oceans and collapsing worlds, while Narmadā remains luminous and flowing beside a steadfast vow-keeper (suvrata) sage.

N
Narmadā (Revā)
K
Kalpa (cosmic age)

FAQs

The tīrtha’s sanctity is portrayed as timeless—enduring beyond cosmic dissolutions—so devotion to it is devotion to an eternal dharmic refuge.

Narmadā/Revā as an imperishable sacred river within the Revā Khaṇḍa’s tīrtha framework.

None; the verse emphasizes theological greatness and cosmic endurance rather than a specific rite.