Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

समं जलं धर्मविदो वदन्ति सारस्वतं गाङ्गमिति प्रबुद्धाः । तस्योपरिष्टात्प्रवदन्ति तज्ज्ञा रेवाजलं नात्र विचारणास्ति

samaṃ jalaṃ dharmavido vadanti sārasvataṃ gāṅgamiti prabuddhāḥ | tasyopariṣṭātpravadanti tajjñā revājalaṃ nātra vicāraṇāsti

يقول العارفون بالدارما إن مياه ساراسفتي وغانغا سواء؛ غير أنّ أهل البصيرة يقرّرون أنّ ماء ريفا (نَرْمَدا) أسمى منهما، ولا مجال للشك في ذلك.

समम्equal
समम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (जलम्)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
धर्मविदःknowers of dharma
धर्मविदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म-विद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (धर्मं वेत्ति = knower of dharma)
वदन्तिsay
वदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
सारस्वतम्Sarasvatī-related
सारस्वतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (जलम्)
गाङ्गम्Gaṅgā-related
गाङ्गम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (जलम्)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
प्रबुद्धाःthe enlightened/wise
प्रबुद्धाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootप्र-बुद्ध (कृदन्त; √बुध्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) विशेषणवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; धर्मविदः इति विशेषण
तस्यof that/of it
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
उपरिष्टात्above/thereafter
उपरिष्टात्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/क्रमवाचक (adverb: above/afterwards)
प्रवदन्तिdeclare/say
प्रवदन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन
तज्ज्ञाःthose who know (it)
तज्ज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (तत् जानन्ति = those who know that)
रेवा-जलम्the water of the Revā (Narmadā)
रेवा-जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (रेवायाः जलम्)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध-निपात (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (locative adverb)
विचारणādeliberation/inquiry
विचारणā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविचारणā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Listener: Rājā (contextual)

Scene: Personified rivers—Sarasvatī and Gaṅgā—stand as revered equals, while Revā is shown above them, radiant and calm, with sages declaring her supremacy on a riverbank assembly.

R
Revā (Narmadā)
G
Gaṅgā
S
Sarasvatī

FAQs

Purāṇic dharma elevates certain sacred waters as uniquely potent for purification and spiritual uplift.

Revā/Narmadā—her water itself is praised as a supreme tīrtha.

Implied use of Revā-jala for purification (snāna/ācamana), though not spelled out as a rule.