Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 50

Devanagari script

कृच्छ्रं चतुर्गुणं प्रोक्तं शुक्लतीर्थे युधिष्ठिर । योजने योजने गत्वा चतुर्विंशतियोजनम् । तत्र तत्र वसेद्यस्तु सुचिरं नृवरोत्तम

Transliteration

kṛcchraṃ caturguṇaṃ proktaṃ śuklatīrthe yudhiṣṭhira | yojane yojane gatvā caturviṃśatiyojanam | tatra tatra vasedyastu suciraṃ nṛvarottama

Translation

في شوكلا-تيرثا (Śukla-tīrtha)، يا يودهيشثيرا، قيل إن ثمرة كِرِتشرا تكون أربعة أضعاف. ومن سار يوجانا بعد يوجانا حتى أربعٍ وعشرين يوجانا، ثم أقام في كل موضع زمنًا طويلًا، أيها الأفضل بين الناس، ترسّخت عبادته في الفضل.

Word by Word

• कृच्छ्रम्: kṛcchra penance
• कृच्छ्रम्: Karma/Predicative (Topic)
• Type: Noun
• Root: कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• चतुर्गुणम्: fourfold
• चतुर्गुणम्: Karma/Predicative (Complement)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्-गुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—चतुर् + गुण (कर्मधारय)

• प्रोक्तम्: is declared
• प्रोक्तम्: Kriya (Verbal predicate/क्रियासमासार्थ)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘said/declared’

• शुक्लतीर्थे: at Śukla-tīrtha
• शुक्लतीर्थे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल-तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—शुक्ल + तीर्थ (कर्मधारय)

• युधिष्ठिर: O Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• योजने: at (each) yojana
• योजने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• योजने: at (each) yojana
• योजने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having gone’

• चतुर्विंशतियोजनम्: twenty-four yojanas (distance)
• चतुर्विंशतियोजनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चतुर्विंशति-योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः—चतुर्विंशति (24) + योजन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place)

• तत्र: there (at each place)
• तत्र: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place; पुनरुक्ति)

• वसेत्: should dwell
• वसेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (contrastive particle)

• सुचिरम्: for a long time
• सुचिरम्: Sambandha (Temporal adverb/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सुचिर (प्रातिपदिक/अव्ययभाव)
• Form: अव्यय (adverb: for a long time)

• नृवरोत्तम: O best of men
• नृवरोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृवरोत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—नृवर + उत्तम (कर्मधारय)

Speaker

Unspecified (Revā Khaṇḍa narrative voice, addressing Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukla-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A long riverbank pilgrimage: the king’s party advances one yojana at a time, stopping at marked ghāṭs; at Śukla-tīrtha a bright, ‘white’ sanctified bank with a small shrine and many lamps; the sage emphasizes fourfold Kṛcchra fruit and the value of prolonged stays.

Characters & Entities

• Śukla-tīrtha
• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is not mere movement; sustained staying and disciplined stages deepen the purificatory power of the yātrā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śukla-tīrtha is singled out as granting fourfold Kṛcchra merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Travel in measured stages (yojana by yojana) up to twenty-four yojanas, and reside at each station for an extended period.