Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

Transliteration

śivalokamavāpnoti yāvadindrāścaturdaśa | pauṣakṛṣṇāṣṭamīyoge viśeṣaḥ pūjane smṛtaḥ

Translation

ينال عالم شِيفا ما دامت أربعة عشر إندرا باقين؛ وقد ذُكر أن العبادة الواقعة عند اقتران أَشْتَمي من النصف المظلم لشهر بَوْشا تكون أشدَّ تأثيرًا.

Word by Word

• शिव-लोकम्: Śiva’s world
• शिव-लोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लोकः)

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• यावत्: up to / as many as
• यावत्: Sambandha (Limit/अवधि)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय)
• Form: परिमाण/अवधिवाचक-अव्ययम् (up to/as long as)

• इन्द्राः: Indras
• इन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दशन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचकः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनार्थे अव्ययवत्/अव्ययप्रायः प्रयोगः; ‘चतुर्दश (14)’

• पौष-कृष्ण-अष्टमी-योगे: in the conjunction of the Pauṣa dark-fortnight Aṣṭamī
• पौष-कृष्ण-अष्टमी-योगे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पौष (प्रातिपदिक) + कृष्ण (प्रातिपदिक) + अष्टमी (प्रातिपदिक) + योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘पौषमासस्य कृष्णपक्षस्य अष्टम्याः योगः’

• विशेषः: a special merit/feature
• विशेषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पूजने: in worship
• पूजने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पूजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्मृतः: is said/remembered
• स्मृतः: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे ‘स्मृतः’ = उक्तः/प्रसिद्धः

Speaker

Mārkaṇḍeya (addressing Yudhiṣṭhira)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (Śiva worship phala)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A devotee worshipping Śiva at night on Pauṣa kṛṣṇa aṣṭamī; moonlit winter atmosphere; cosmic vision overlay—Śivaloka above, with luminous Śiva and vast time indicated by repeating Indra motifs or celestial regalia.

Characters & Entities

• Śivaloka
• Indras (fourteen)
• Pauṣa Kṛṣṇa Aṣṭamī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Timing sanctifies devotion—Śiva-pūjā on auspicious tithis yields extraordinary, long-lasting spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The larger passage belongs to the Revā Khaṇḍa (Narmadā pilgrimage sphere), where rites and their fruits are praised in connection with that sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing Śiva worship specifically on Pauṣa month’s kṛṣṇa-pakṣa Aṣṭamī is stated to be especially potent.